Khám Hiếm Muộn Khi Nào? 5 Dấu Hiệu Vợ Chồng Cần Biết - CIH
Vợ chồng quan hệ đều đặn bao lâu chưa có con thì nên khám hiếm muộn? Tìm hiểu thời điểm thăm khám theo độ tuổi, dấu hiệu cảnh báo và các xét nghiệm cần thiết.
VỢ CHỒNG QUAN HỆ ĐỀU ĐẶN BAO LÂU CHƯA CÓ CON THÌ NÊN ĐI KHÁM HIẾM MUỘN?
Mong muốn có con nhưng chờ đợi nhiều tháng vẫn chưa thấy tin vui là nỗi băn khoăn của không ít cặp vợ chồng. Nhiều người cho rằng cần cố gắng thêm một thời gian, trong khi những người khác lại lo lắng không biết khi nào nên đi khám hiếm muộn.
Trên thực tế, thời điểm thăm khám phụ thuộc vào tuổi của người phụ nữ, thời gian quan hệ không sử dụng biện pháp tránh thai và tình trạng sức khỏe sinh sản của cả hai vợ chồng. Không phải trường hợp nào cũng cần chờ đủ một năm mới đi khám. Vậy vợ chồng quan hệ đều đặn bao lâu chưa có con thì nên kiểm tra khả năng sinh sản? Khi nào cần thăm khám sớm và những xét nghiệm hiếm muộn nào thường được thực hiện?
1. Hiếm muộn là gì?
Hiếm muộn là tình trạng một cặp vợ chồng chưa đạt được thai kỳ sau một khoảng thời gian quan hệ tình dục đều đặn, không sử dụng biện pháp tránh thai. Theo định nghĩa của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hiếm muộn được xác định khi không có thai sau ít nhất 12 tháng quan hệ tình dục thường xuyên và không sử dụng biện pháp tránh thai.
Hiếm muộn có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân:
- Yếu tố nữ: Rối loạn phóng noãn, tắc hoặc tổn thương vòi trứng, lạc nội mạc tử cung, bất thường tử cung và các vấn đề liên quan đến tuổi sinh sản.
- Yếu tố nam: Bất thường số lượng, khả năng di động hoặc hình dạng tinh trùng; rối loạn chức năng sinh dục và một số bệnh lý ảnh hưởng đến quá trình sinh tinh.
- Yếu tố kết hợp: Cả hai vợ chồng cùng có những vấn đề ảnh hưởng đến khả năng thụ thai.
- Hiếm muộn chưa rõ nguyên nhân: Các kiểm tra cơ bản chưa xác định được nguyên nhân cụ thể dù hai vợ chồng gặp khó khăn trong việc có thai.
Do đó, việc thăm khám cần được thực hiện cho cả vợ và chồng, thay vì chỉ tập trung kiểm tra người phụ nữ.

2. Vợ chồng quan hệ đều đặn bao lâu chưa có con thì nên đi khám hiếm muộn?
Thời điểm khám hiếm muộn được khuyến nghị dựa trên tuổi của người phụ nữ và các yếu tố nguy cơ liên quan đến sức khỏe sinh sản.
2.1. Phụ nữ dưới 35 tuổi
Nếu người vợ dưới 35 tuổi, hai vợ chồng có quan hệ tình dục đều đặn, không sử dụng biện pháp tránh thai nhưng chưa có thai sau 12 tháng, nên đến cơ sở chuyên khoa hỗ trợ sinh sản để được thăm khám. Đây là mốc thời gian thường được sử dụng để bắt đầu đánh giá hiếm muộn ở các cặp vợ chồng chưa ghi nhận yếu tố nguy cơ rõ ràng.
2.2. Phụ nữ từ 35 tuổi trở lên
Nếu người vợ từ 35 tuổi trở lên và chưa có thai sau 6 tháng quan hệ đều đặn, không sử dụng biện pháp tránh thai, nên chủ động đi khám hiếm muộn. Nguyên nhân là khả năng sinh sản của phụ nữ giảm dần theo tuổi, đặc biệt liên quan đến số lượng và chất lượng noãn. Việc thăm khám sớm giúp đánh giá tình trạng sinh sản và có kế hoạch phù hợp, tránh kéo dài thời gian chờ đợi không cần thiết.
2.3. Phụ nữ trên 40 tuổi
Với phụ nữ trên 40 tuổi, nên trao đổi với bác sĩ chuyên khoa hỗ trợ sinh sản ngay khi có kế hoạch mang thai, thay vì chờ đủ 6 hoặc 12 tháng. Ở độ tuổi này, khả năng sinh sản có thể suy giảm nhanh hơn. Việc đánh giá sớm giúp xác định tình trạng buồng trứng, các yếu tố liên quan và lựa chọn hướng điều trị phù hợp.
Bảng thời điểm nên khám hiếm muộn
| Độ tuổi người vợ | Thời điểm nên thăm khám |
| Dưới 35 tuổi | Sau 12 tháng chưa có thai |
| Từ 35–40 tuổi | Sau 6 tháng chưa có thai |
| Trên 40 tuổi | Nên thăm khám sớm khi có kế hoạch mang thai |
Các mốc trên áp dụng cho trường hợp chưa ghi nhận yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến khả năng sinh sản. Nếu có tiền sử hoặc dấu hiệu bất thường, hai vợ chồng nên được đánh giá sớm hơn.

3. Những trường hợp nào nên khám hiếm muộn sớm, không cần chờ đủ thời gian?
Không phải cặp vợ chồng nào cũng cần chờ đủ 6 hoặc 12 tháng mới đi khám. Nếu có những dấu hiệu hoặc tiền sử dưới đây, việc đánh giá sức khỏe sinh sản nên được thực hiện sớm.
3.1. Người vợ có kinh nguyệt không đều
Chu kỳ kinh nguyệt quá dài, quá ngắn, thường xuyên thay đổi hoặc mất kinh có thể liên quan đến rối loạn phóng noãn. Một số nguyên nhân thường gặp gồm hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS), rối loạn nội tiết, suy giảm chức năng buồng trứng hoặc các vấn đề sức khỏe khác. Nếu kinh nguyệt không đều kéo dài, người phụ nữ nên thăm khám để xác định nguyên nhân, đặc biệt khi đang mong muốn có thai.
3.2. Có tiền sử lạc nội mạc tử cung hoặc bệnh lý vùng chậu
Lạc nội mạc tử cung, viêm vùng chậu, nhiễm trùng đường sinh dục hoặc tiền sử phẫu thuật vùng bụng và vùng chậu có thể ảnh hưởng đến vòi trứng, buồng trứng và cấu trúc cơ quan sinh sản. Những trường hợp này nên được bác sĩ đánh giá sớm, không nhất thiết phải chờ đủ 12 tháng.
3.3. Từng phẫu thuật hoặc mắc bệnh lý ảnh hưởng đến cơ quan sinh sản
Một số tình trạng như tắc vòi trứng, thai ngoài tử cung, u xơ tử cung, polyp nội mạc tử cung hoặc tiền sử phẫu thuật buồng trứng có thể liên quan đến khả năng thụ thai. Tùy từng trường hợp, bác sĩ sẽ chỉ định kiểm tra để đánh giá cấu trúc và chức năng của cơ quan sinh sản.
3.4. Người chồng có tiền sử bất thường về sức khỏe sinh sản
Nam giới từng mắc quai bị có biến chứng viêm tinh hoàn, chấn thương tinh hoàn, phẫu thuật vùng bẹn – bìu, tinh hoàn ẩn hoặc có tiền sử tinh dịch đồ bất thường nên chủ động kiểm tra. Ngoài ra, những trường hợp gặp khó khăn trong quan hệ tình dục, rối loạn cương hoặc xuất tinh cũng cần được đánh giá phù hợp.
3.5. Từng điều trị ung thư hoặc sử dụng phương pháp có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản
Hóa trị, xạ trị và một số phương pháp điều trị bệnh lý có thể ảnh hưởng đến chức năng buồng trứng hoặc quá trình sinh tinh. Người bệnh có kế hoạch sinh con sau điều trị nên trao đổi với bác sĩ về khả năng sinh sản và các phương án bảo tồn sinh sản khi phù hợp.
4. Khám hiếm muộn gồm những gì?
Khám hiếm muộn là quá trình đánh giá sức khỏe sinh sản của cả hai vợ chồng nhằm xác định những yếu tố có thể ảnh hưởng đến khả năng thụ thai. Tùy vào độ tuổi, tiền sử bệnh lý, thời gian mong con và kết quả thăm khám ban đầu, bác sĩ sẽ chỉ định các xét nghiệm phù hợp. Thông thường, quy trình đánh giá gồm ba nội dung chính: khám sức khỏe tổng quát, khám hiếm muộn nam và khám hiếm muộn nữ.
4.1. Khám tổng quát sức khỏe
Đây là bước giúp bác sĩ nắm bắt tình trạng sức khỏe chung và những yếu tố có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản hoặc quá trình mang thai của hai vợ chồng.
Các nội dung thường được khai thác gồm:
- Tiền sử bệnh lý: Bệnh nội khoa như đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tuyến giáp; bệnh lý phụ khoa, nam khoa, bệnh lây truyền qua đường tình dục và tiền sử phẫu thuật vùng bụng – chậu.
- Tiền sử sinh sản: Thời gian mong con, tiền sử mang thai, sảy thai, thai ngoài tử cung, điều trị hiếm muộn hoặc các phương pháp hỗ trợ sinh sản trước đây.
Thói quen sinh hoạt: Hút thuốc lá, sử dụng rượu bia, chế độ dinh dưỡng, vận động, căng thẳng kéo dài và nguy cơ tiếp xúc với hóa chất có thể ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản. - Đánh giá sức khỏe cơ bản: Cân nặng, chiều cao, chỉ số BMI, huyết áp và các dấu hiệu lâm sàng liên quan.
Tùy tình trạng sức khỏe, bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm máu, đánh giá nội tiết hoặc kiểm tra các bệnh lý đi kèm trước khi xây dựng kế hoạch điều trị.
4.2. Khám hiếm muộn nam
Khám hiếm muộn nam nhằm đánh giá sức khỏe sinh sản, khả năng sinh tinh và những bất thường có thể ảnh hưởng đến quá trình thụ thai.
Các nội dung thăm khám có thể bao gồm:
- Khám lâm sàng nam khoa: Đánh giá cơ quan sinh dục, kích thước và vị trí tinh hoàn, mào tinh, ống dẫn tinh; kiểm tra các dấu hiệu bất thường như giãn tĩnh mạch thừng tinh, tinh hoàn ẩn hoặc tình trạng viêm nhiễm.
- Xét nghiệm tinh dịch đồ: Đây là xét nghiệm cơ bản trong đánh giá khả năng sinh sản nam giới, giúp kiểm tra thể tích tinh dịch, mật độ, tổng số lượng, khả năng di động và hình dạng tinh trùng. Kết quả có thể gợi ý những bất thường như tinh trùng ít, di động kém, hình dạng bất thường hoặc không có tinh trùng.
- Xét nghiệm nội tiết nam: Các hormone như FSH và testosterone có thể được chỉ định khi có dấu hiệu suy giảm chức năng sinh dục, tinh trùng ít, không có tinh trùng, tinh hoàn nhỏ hoặc nghi ngờ bất thường nội tiết. LH có thể được kiểm tra tùy tình trạng lâm sàng.
- Siêu âm tinh hoàn và Doppler bìu: Được cân nhắc khi khám lâm sàng phát hiện bất thường hoặc nghi ngờ bệnh lý tại tinh hoàn, mào tinh và hệ thống mạch máu vùng bìu.
Các xét nghiệm chuyên sâu khi cần thiết:
Trong một số trường hợp như vô tinh, số lượng tinh trùng rất thấp hoặc nghi ngờ nguyên nhân di truyền, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm nhiễm sắc thể, vi mất đoạn nhiễm sắc thể Y hoặc các xét nghiệm di truyền phù hợp khác.
Việc lựa chọn xét nghiệm phụ thuộc vào kết quả tinh dịch đồ, khám nam khoa và tiền sử bệnh lý. Không phải tất cả nam giới khám hiếm muộn đều cần thực hiện xét nghiệm nội tiết, siêu âm hoặc di truyền.
4.3. Khám hiếm muộn nữ
Khám hiếm muộn nữ tập trung đánh giá chức năng phóng noãn, dự trữ buồng trứng, cấu trúc tử cung và độ thông của vòi trứng. Đây là những yếu tố quan trọng liên quan đến khả năng thụ thai và duy trì thai kỳ.
Các nội dung thăm khám thường gồm:
- Khám phụ khoa: Đánh giá tình trạng cơ quan sinh dục, phát hiện các dấu hiệu viêm nhiễm hoặc bất thường cần kiểm tra thêm.
- Siêu âm ngã âm đạo: Giúp quan sát tử cung, nội mạc tử cung, buồng trứng và nang noãn; đồng thời phát hiện một số bất thường như u xơ tử cung, polyp nội mạc tử cung, nang buồng trứng hoặc dấu hiệu gợi ý hội chứng buồng trứng đa nang.
- Đánh giá dự trữ buồng trứng: Có thể sử dụng xét nghiệm AMH, FSH, Estradiol và siêu âm đếm nang thứ cấp (AFC). Những kết quả này hỗ trợ đánh giá dự trữ buồng trứng và dự đoán đáp ứng với thuốc kích thích buồng trứng.
- Đánh giá tình trạng phóng noãn: Dựa trên đặc điểm chu kỳ kinh nguyệt, tiền sử và các xét nghiệm cần thiết. Trong trường hợp chưa xác định rõ tình trạng phóng noãn, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm progesterone hoặc theo dõi siêu âm nang noãn.
- Kiểm tra tử cung và vòi trứng: Chụp tử cung – vòi trứng (HSG), siêu âm bơm nước buồng tử cung hoặc nội soi buồng tử cung có thể được chỉ định tùy trường hợp nhằm đánh giá độ thông vòi trứng và phát hiện bất thường trong buồng tử cung.
Một số xét nghiệm nội tiết khác khi có chỉ định: Tùy biểu hiện lâm sàng, bác sĩ có thể chỉ định kiểm tra prolactin, TSH hoặc các hormone liên quan để tìm nguyên nhân rối loạn kinh nguyệt, phóng noãn và những bất thường nội tiết.
Lưu ý về chỉ số AMH: AMH là một trong những chỉ số hỗ trợ đánh giá dự trữ buồng trứng, nhưng không thể dùng riêng lẻ để kết luận khả năng mang thai tự nhiên hoặc xác định một người có bị hiếm muộn hay không. Kết quả cần được xem xét cùng tuổi, tiền sử sinh sản, siêu âm và các yếu tố sức khỏe khác.
Không phải người phụ nữ nào cũng cần thực hiện toàn bộ các xét nghiệm trên. Bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp kiểm tra phù hợp với tình trạng thực tế, tránh xét nghiệm không cần thiết.

5. Vì sao cả hai vợ chồng nên đi khám hiếm muộn cùng nhau?
Khả năng thụ thai phụ thuộc vào nhiều yếu tố từ cả người vợ và người chồng. Nếu chỉ kiểm tra một người, việc đánh giá có thể chưa đầy đủ và bỏ sót nguyên nhân từ phía còn lại. Việc thăm khám song song mang lại một số lợi ích:
- Đánh giá toàn diện: Xác định các yếu tố liên quan đến khả năng sinh sản ở cả hai người.
- Rút ngắn thời gian tìm nguyên nhân: Hạn chế việc kiểm tra tuần tự kéo dài khi cả hai cùng có yếu tố nguy cơ.
- Lựa chọn hướng điều trị phù hợp: Bác sĩ có thêm cơ sở để tư vấn điều trị tự nhiên, hỗ trợ sinh sản hoặc IVF khi có chỉ định.
- Chuẩn bị sức khỏe trước mang thai: Phát hiện và kiểm soát những bệnh lý có thể ảnh hưởng đến quá trình mang thai.
Hiếm muộn không phải lúc nào cũng xuất phát từ người vợ. Vì vậy, hai vợ chồng nên cùng chủ động thăm khám, chia sẻ tiền sử sức khỏe và phối hợp với bác sĩ trong quá trình tìm nguyên nhân.
6. Cần chuẩn bị gì trước khi đi khám hiếm muộn?
Để buổi thăm khám diễn ra thuận lợi và giúp bác sĩ có thêm thông tin đánh giá, hai vợ chồng nên chuẩn bị:
- Ghi lại thời gian bắt đầu mong con và tần suất quan hệ không sử dụng biện pháp tránh thai.
- Người vợ ghi nhận ngày bắt đầu kỳ kinh gần nhất và đặc điểm chu kỳ kinh nguyệt.
- Mang theo kết quả siêu âm, xét nghiệm nội tiết, tinh dịch đồ hoặc hồ sơ điều trị trước đây nếu có.
- Thông báo cho bác sĩ về tiền sử bệnh lý, phẫu thuật, thuốc đang sử dụng và các phương pháp điều trị từng thực hiện.
- Cùng tham gia buổi tư vấn để hiểu rõ kết quả đánh giá và kế hoạch tiếp theo.
Một số xét nghiệm có thể cần thực hiện vào thời điểm nhất định của chu kỳ kinh nguyệt hoặc cần chuẩn bị riêng. Vì vậy, người bệnh nên hỏi trước cơ sở y tế về hướng dẫn cụ thể.
7. Khi nào cần điều trị hiếm muộn? Có phải cứ khám hiếm muộn là phải làm IVF?
Không phải tất cả các cặp vợ chồng đến khám hiếm muộn đều cần thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm (IVF). Sau khi đánh giá nguyên nhân, bác sĩ sẽ tư vấn phương pháp phù hợp với tình trạng sinh sản, độ tuổi và mong muốn của hai vợ chồng. Một số hướng tiếp cận có thể bao gồm:
- Điều chỉnh lối sống và theo dõi thời điểm dễ thụ thai: Có thể phù hợp với một số cặp vợ chồng chưa phát hiện bất thường đáng kể.
- Điều trị rối loạn phóng noãn: Sử dụng phương pháp điều trị phù hợp khi người phụ nữ gặp vấn đề về phóng noãn.
- Bơm tinh trùng vào buồng tử cung (IUI): Có thể được cân nhắc trong một số trường hợp phù hợp.
- Thụ tinh trong ống nghiệm (IVF): Có thể được chỉ định khi có những yếu tố như tổn thương vòi trứng, yếu tố nam đáng kể, một số trường hợp suy giảm khả năng sinh sản hoặc khi các phương pháp khác không phù hợp hay không đạt kết quả.
Việc lựa chọn phương pháp không chỉ dựa trên thời gian mong con mà còn phụ thuộc vào nguyên nhân hiếm muộn và tiên lượng điều trị của từng cặp vợ chồng.
8. IVF Center – Bệnh viện Quốc tế City: Đồng hành cùng các cặp vợ chồng trên hành trình tìm con
Hành trình tìm kiếm con yêu có thể bắt đầu từ những bước thăm khám và đánh giá sức khỏe sinh sản. Việc xác định đúng nguyên nhân, lựa chọn thời điểm kiểm tra phù hợp và xây dựng kế hoạch điều trị cá thể hóa có ý nghĩa quan trọng đối với mỗi cặp vợ chồng.
Tại IVF Center – Bệnh viện Quốc tế City, người bệnh được tư vấn và đánh giá sức khỏe sinh sản dựa trên tình trạng thực tế của cả hai vợ chồng. Các yếu tố như tuổi, dự trữ buồng trứng, tình trạng tử cung, chất lượng tinh trùng, tiền sử bệnh lý và thời gian mong con được xem xét trong quá trình xây dựng hướng điều trị.
Tùy theo kết quả thăm khám, bác sĩ sẽ tư vấn phương pháp phù hợp, từ theo dõi khả năng thụ thai tự nhiên, điều trị hỗ trợ sinh sản đến IVF khi có chỉ định. Đừng chờ đợi quá lâu nếu đã đến thời điểm cần kiểm tra sức khỏe sinh sản. Chủ động thăm khám hiếm muộn giúp hai vợ chồng hiểu rõ tình trạng của mình và có kế hoạch phù hợp trên hành trình tìm con.
BỆNH VIỆN QUỐC TẾ CITY
🏅 Thành viên Liên đoàn Bệnh viện Quốc tế
🏥 Số 3 Đường 17A, Phường An Lạc, TP. HCM
☎ Tổng đài: 1900 8146
☎ Cấp cứu: (028) 6290 1155
🌐 Website: https://cih.com.vn



















