Chế Độ Dinh Dưỡng Khi Làm IVF: 7 Điều Cần Biết - CIH

Chế độ dinh dưỡng khi làm IVF như thế nào? Tìm hiểu thực phẩm nên ăn, vitamin và khoáng chất cần thiết cùng những lưu ý trước, trong và sau chuyển phôi IVF.

Chế độ dinh dưỡng khi làm IVF là một trong những yếu tố được nhiều cặp vợ chồng quan tâm trong quá trình điều trị hiếm muộn. Một chế độ ăn uống cân bằng, đầy đủ dưỡng chất giúp hỗ trợ sức khỏe sinh sản và thể trạng của cả hai vợ chồng trước và trong quá trình thực hiện IVF. Tuy nhiên, không có loại thực phẩm hay chế độ ăn riêng biệt nào được chứng minh có thể bảo đảm phôi làm tổ hoặc tăng tỷ lệ thành công IVF. Vậy nên ăn gì trước khi làm IVF, cần bổ sung những dưỡng chất nào và nên lưu ý điều gì trong giai đoạn kích trứng, chuyển phôi?

1. Chế độ dinh dưỡng khi làm IVF có vai trò như thế nào?

Dinh dưỡng có vai trò duy trì hoạt động chuyển hóa, hỗ trợ chức năng nội tiết và cung cấp các thành phần cần thiết cho quá trình phát triển, tái tạo tế bào trong cơ thể.

Chương trình nổi bật

Đối với phụ nữ chuẩn bị làm IVF, chế độ ăn cân bằng giúp đáp ứng nhu cầu về protein, chất béo, carbohydrate, vitamin và khoáng chất. Đây là những dưỡng chất cần thiết cho sức khỏe tổng thể, hoạt động bình thường của cơ thể và quá trình chuẩn bị mang thai.

Ở nam giới, dinh dưỡng cũng góp phần duy trì sức khỏe chuyển hóa và hỗ trợ quá trình sản xuất tinh trùng. Vì vậy, việc chuẩn bị dinh dưỡng nên được thực hiện ở cả hai vợ chồng, không chỉ tập trung vào người phụ nữ.

Một số nghiên cứu ghi nhận mối liên quan giữa mô hình ăn uống lành mạnh, chẳng hạn chế độ ăn Địa Trung Hải, với một số kết quả điều trị hỗ trợ sinh sản. Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại chưa xác định được một chế độ ăn cụ thể có thể cải thiện nhất quán tỷ lệ sinh sống sau IVF.

Chế độ dinh dưỡng hợp lý trong giai đoạn này hướng đến các mục tiêu:

• Cung cấp đủ năng lượng và dưỡng chất cho cơ thể.
• Hỗ trợ duy trì cân nặng và sức khỏe chuyển hóa phù hợp.
• Hạn chế những thói quen ăn uống có thể ảnh hưởng bất lợi đến sức khỏe.
• Chuẩn bị nền tảng dinh dưỡng trước khi mang thai.
• Hỗ trợ sức khỏe sinh sản của cả hai vợ chồng.

Do đó, người bệnh không nên quá phụ thuộc vào những thực phẩm được quảng cáo là có khả năng “bổ trứng”, “tăng nội mạc” hoặc “giúp phôi dễ đậu”. Thay vào đó, nên duy trì chế độ ăn đa dạng, cân bằng và phù hợp với thể trạng.

2. Nên ăn gì trước khi làm IVF để hỗ trợ sức khỏe sinh sản?

Trước khi bắt đầu chu kỳ IVF, người phụ nữ nên ưu tiên chế độ ăn đa dạng, kết hợp đầy đủ các nhóm thực phẩm. Không cần áp dụng thực đơn quá khắt khe hoặc loại bỏ hoàn toàn một nhóm chất dinh dưỡng nếu không có chỉ định y tế.

2.1. Thực phẩm giàu protein

Protein là thành phần cần thiết để xây dựng và duy trì các mô, tế bào, enzyme và nhiều hoạt động sinh lý trong cơ thể. Trong giai đoạn chuẩn bị IVF, người bệnh nên bổ sung protein từ nhiều nguồn khác nhau như:

• Cá và hải sản được chế biến chín.
• Thịt gà, thịt nạc.
• Trứng.
• Sữa và các sản phẩm từ sữa phù hợp.
• Đậu phụ, đậu nành, đậu lăng và các loại đậu.

Nên thay đổi nguồn protein trong các bữa ăn để tăng tính đa dạng dinh dưỡng. Không nhất thiết phải ăn nhiều thịt hoặc sử dụng thực phẩm bổ sung protein nếu khẩu phần hằng ngày đã đáp ứng nhu cầu của cơ thể.

2.2. Rau xanh và trái cây tươi

Rau xanh và trái cây cung cấp vitamin, khoáng chất, chất xơ cùng nhiều hợp chất chống oxy hóa tự nhiên. Một số thực phẩm có thể đưa vào khẩu phần hằng ngày:

• Rau bina, cải xanh, bông cải xanh.
• Cà rốt, cà chua, bí đỏ.
• Cam, quýt và bưởi.
• Dâu tây, việt quất và các loại quả mọng.
• Bơ, chuối, táo và đu đủ chín.

Các loại rau quả có màu sắc khác nhau thường cung cấp những nhóm dưỡng chất khác nhau. Vì vậy, nên thay đổi thực phẩm theo mùa thay vì chỉ tập trung vào một vài loại quả được quảng cáo là tốt cho trứng. Người bệnh cần rửa sạch rau củ, trái cây trước khi sử dụng và ưu tiên thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng.

2.3. Ngũ cốc nguyên hạt và thực phẩm giàu chất xơ

Ngũ cốc nguyên hạt cung cấp carbohydrate, chất xơ, vitamin nhóm B và một số khoáng chất. Chất xơ còn hỗ trợ hoạt động tiêu hóa và góp phần kiểm soát đường huyết. Có thể lựa chọn:

• Yến mạch.
• Gạo lứt.
• Bánh mì nguyên cám.
• Ngô.
• Khoai lang.
• Các loại đậu và hạt nguyên chất.

Nên kết hợp ngũ cốc nguyên hạt với protein và rau củ trong bữa ăn. Cách phối hợp này giúp khẩu phần đa dạng và cân đối hơn. Đối với người mắc hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS), thừa cân hoặc có tình trạng kháng insulin, việc lựa chọn thực phẩm giàu chất xơ và kiểm soát lượng carbohydrate có thể được cân nhắc trong kế hoạch dinh dưỡng cá thể hóa.

2.4. Chất béo không bão hòa

Chất béo là nguồn năng lượng và tham gia cấu tạo màng tế bào, đồng thời hỗ trợ hấp thu các vitamin tan trong chất béo như vitamin A, D, E và K. Người bệnh có thể ưu tiên các nguồn chất béo không bão hòa như:

• Cá béo: cá hồi, cá mòi và một số loại cá thu có hàm lượng thủy ngân thấp.
• Dầu ô liu.
• Quả bơ.
• Hạnh nhân, óc chó, hạt chia và hạt lanh.
• Các loại cá béo cung cấp acid béo omega-3, có vai trò đối với sức khỏe tim mạch và nhiều chức năng sinh lý khác.

Tuy nhiên, không nên xem omega-3 hoặc một loại chất béo cụ thể là phương pháp điều trị giúp cải thiện chất lượng trứng hay bảo đảm phôi làm tổ thành công.

2.5. Thực phẩm cung cấp vitamin và khoáng chất

Một số vitamin và khoáng chất cần được quan tâm trong giai đoạn chuẩn bị mang thai:

• Folate (vitamin B9): Có trong rau lá xanh, các loại đậu, trái cây họ cam quýt và thực phẩm được tăng cường vi chất. Folate cần thiết cho quá trình phân chia tế bào và phát triển hệ thần kinh của thai nhi.
• Sắt: Có trong thịt đỏ nạc, thịt gia cầm, cá, đậu và rau xanh. Sắt tham gia tạo hemoglobin, giúp vận chuyển oxy trong máu.
• Vitamin B12: Có trong thịt, cá, trứng, sữa và thực phẩm tăng cường B12. Người ăn thuần chay cần được đánh giá nguy cơ thiếu hụt.
• Vitamin D: Có trong một số loại cá béo, lòng đỏ trứng và thực phẩm tăng cường vitamin D. Việc bổ sung cần dựa trên nhu cầu và tình trạng của từng người.
• Canxi: Có trong sữa, sữa chua, phô mai, đậu phụ được bổ sung canxi và một số loại rau xanh.
• Kẽm: Có trong thịt, hải sản, trứng, các loại đậu và hạt.

Không phải người bệnh nào cũng cần bổ sung tất cả các vi chất trên bằng viên uống. Việc bổ sung cần căn cứ vào khẩu phần ăn, tình trạng sức khỏe, kết quả xét nghiệm và tư vấn của bác sĩ.

3. Thực phẩm tốt cho trứng có giúp tăng chất lượng noãn không?

Chất lượng noãn là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến kết quả IVF. Tuy nhiên, chất lượng noãn chịu tác động của nhiều yếu tố như tuổi người phụ nữ, đặc điểm sinh học của buồng trứng, yếu tố di truyền và tình trạng sức khỏe tổng thể.

Một chế độ ăn cân bằng có thể hỗ trợ sức khỏe trước điều trị, nhưng chưa có loại thực phẩm nào được chứng minh có thể trực tiếp làm tăng chất lượng noãn hoặc đảo ngược ảnh hưởng của tuổi sinh sản.

Các nhóm thực phẩm thường được khuyến khích trong chế độ ăn lành mạnh gồm:

• Cá và các nguồn omega-3: Cung cấp chất béo không bão hòa, hỗ trợ sức khỏe tim mạch và chuyển hóa.
• Rau xanh và trái cây: Bổ sung vitamin, khoáng chất và các hợp chất chống oxy hóa.
• Các loại hạt: Cung cấp chất béo không bão hòa, protein thực vật và một số vi chất.
• Trứng và thực phẩm giàu protein: Cung cấp protein cùng nhiều vitamin và khoáng chất.
• Các loại đậu: Bổ sung protein thực vật, chất xơ và folate.

Người bệnh nên hiểu rằng việc ăn uống đa dạng giúp đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng, chứ không phải phương pháp điều trị trực tiếp các vấn đề về dự trữ buồng trứng hoặc chất lượng noãn.

Nếu có kết quả dự trữ buồng trứng thấp, rối loạn phóng noãn hoặc từng có đáp ứng kém với thuốc kích thích buồng trứng, người bệnh cần trao đổi trực tiếp với bác sĩ để được đánh giá và tư vấn kế hoạch phù hợp.

4. Chế độ dinh dưỡng trong giai đoạn kích thích buồng trứng

Kích thích buồng trứng là giai đoạn người phụ nữ sử dụng thuốc theo phác đồ nhằm hỗ trợ nhiều nang noãn phát triển trong cùng một chu kỳ. Trong thời gian này, người bệnh nên duy trì chế độ ăn ổn định, đủ năng lượng và không tự ý áp dụng các phương pháp giảm cân cấp tốc hoặc ăn kiêng nghiêm ngặt.

Một số lưu ý gồm:

• Ăn đủ các nhóm chất dinh dưỡng: Kết hợp protein, carbohydrate, chất béo có lợi, rau củ và trái cây trong khẩu phần hằng ngày. Không nên bỏ bữa hoặc nhịn ăn kéo dài.

• Uống đủ nước: Duy trì lượng nước phù hợp với nhu cầu cơ thể, thời tiết và tình trạng sức khỏe. Nếu có bệnh lý cần hạn chế dịch, người bệnh nên tuân thủ hướng dẫn riêng của bác sĩ.

• Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn: Nên giảm thực phẩm chứa nhiều muối, đường bổ sung, chất béo chuyển hóa và các món ăn nhanh. Ưu tiên món ăn được chế biến tại nhà, bảo đảm vệ sinh.

• Không tự ý sử dụng thực phẩm chức năng: Một số người bệnh có thể được tư vấn bổ sung vitamin hoặc vi chất tùy tình trạng. Tuy nhiên, các sản phẩm như CoQ10, DHEA, chất chống oxy hóa hoặc thảo dược không nên tự ý sử dụng với mục đích tăng chất lượng trứng.

Bằng chứng về hiệu quả của nhiều sản phẩm này trong cải thiện kết quả IVF còn hạn chế. Một số sản phẩm có thể gây tác dụng không mong muốn hoặc tương tác với thuốc điều trị. Ngoài ra, nếu xuất hiện đau bụng tăng dần, bụng chướng nhiều, buồn nôn, nôn, khó thở hoặc tiểu ít trong giai đoạn kích thích buồng trứng, người bệnh cần liên hệ cơ sở điều trị ngay. Đây có thể là những dấu hiệu cần được đánh giá về hội chứng quá kích buồng trứng (OHSS), không nên tự xử trí chỉ bằng cách thay đổi chế độ ăn uống.

5. Dinh dưỡng trước chuyển phôi cần lưu ý gì?

Trước chuyển phôi, mục tiêu dinh dưỡng là duy trì sức khỏe ổn định và chuẩn bị cho khả năng mang thai. Người bệnh không cần áp dụng chế độ ăn đặc biệt hoặc sử dụng một loại thực phẩm nhất định để “làm dày nội mạc” hay “tăng khả năng đậu phôi”. Một số nguyên tắc nên thực hiện:

• Duy trì bữa ăn cân bằng, đa dạng thực phẩm.
• Bổ sung rau xanh, trái cây, protein và chất béo có lợi.
• Uống đủ nước theo nhu cầu.
• Tiếp tục sử dụng acid folic hoặc vitamin trước mang thai theo hướng dẫn.
• Hạn chế rượu bia và tránh hút thuốc.
• Không tự ý dùng thuốc, trà thảo mộc hoặc thực phẩm chức năng.
• Tuân thủ hướng dẫn về thuốc nội tiết và thời điểm chuyển phôi của bác sĩ.

Đặc biệt, độ dày và hình thái nội mạc tử cung được đánh giá bằng thăm khám và siêu âm, kết hợp với diễn biến trong chu kỳ chuẩn bị chuyển phôi. Không có loại thực phẩm nào được chứng minh có thể làm nội mạc đạt độ dày mong muốn trong thời gian ngắn. Nếu nội mạc chưa đáp ứng phù hợp, bác sĩ sẽ đánh giá nguyên nhân và cân nhắc điều chỉnh phác đồ hoặc thời điểm chuyển phôi tùy trường hợp.

6. Sau chuyển phôi nên ăn gì và cần lưu ý gì?

Sau chuyển phôi, người bệnh có thể duy trì chế độ ăn lành mạnh, cân bằng tương tự giai đoạn chuẩn bị mang thai. Không cần kiêng quá nhiều loại thực phẩm nếu không có chỉ định y tế hoặc lý do về an toàn thực phẩm. Có thể ưu tiên:

• Thực phẩm giàu protein như cá, thịt nạc, trứng và đậu.
• Rau xanh và trái cây đã được rửa sạch.
• Ngũ cốc nguyên hạt và các loại đậu.
• Sữa và sản phẩm từ sữa đã tiệt trùng hoặc thanh trùng phù hợp.
• Nước uống sạch với lượng phù hợp.

Người bệnh cũng cần lưu ý an toàn thực phẩm. Nên ăn chín, uống sôi; tránh thịt, cá, trứng sống hoặc chưa nấu chín kỹ; hạn chế sữa và sản phẩm từ sữa chưa tiệt trùng. Khi lựa chọn hải sản, nên ưu tiên loại có hàm lượng thủy ngân thấp và ăn với lượng phù hợp.

Không có bằng chứng đáng tin cậy cho thấy ăn dứa, lựu, trứng gà, chè đậu hoặc một món ăn cụ thể có thể giúp phôi bám chắc hơn hay ngăn ngừa thất bại làm tổ. Điều quan trọng là tiếp tục sử dụng thuốc theo đúng chỉ định, không tự ý ngừng thuốc khi chưa có kết quả xét nghiệm beta-hCG hoặc chưa được bác sĩ hướng dẫn.

7. Những thực phẩm và thói quen nên hạn chế khi làm IVF

Bên cạnh việc lựa chọn thực phẩm phù hợp, người bệnh cũng cần chú ý đến một số yếu tố có thể ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản và thai kỳ.

7.1. Rượu bia và thuốc lá

Người đang chuẩn bị mang thai nên tránh rượu bia và thuốc lá. Hút thuốc chủ động hoặc tiếp xúc với khói thuốc đều không có lợi cho sức khỏe sinh sản. Khi đã có khả năng mang thai sau chuyển phôi, cần tránh sử dụng rượu bia vì chưa xác định được mức độ an toàn của rượu trong thai kỳ.

7.2. Caffeine quá mức

Caffeine có trong cà phê, trà, nước tăng lực, chocolate và một số loại đồ uống khác. Người chuẩn bị mang thai nên kiểm soát lượng caffeine. Mức dưới 200 mg mỗi ngày thường được khuyến nghị trong thai kỳ. Người bệnh nên trao đổi với bác sĩ về lượng caffeine phù hợp trong thời gian điều trị và sau chuyển phôi.

7.3. Thực phẩm sống hoặc chưa được nấu chín kỹ

Để hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn thực phẩm, đặc biệt khi có khả năng mang thai, nên tránh:

• Thịt, cá và hải sản sống.
• Trứng sống hoặc chưa chín kỹ.
• Sữa và sản phẩm từ sữa chưa tiệt trùng.
• Thực phẩm không rõ nguồn gốc hoặc bảo quản không đúng cách.

7.4. Thực phẩm chứa nhiều đường bổ sung và chất béo chuyển hóa

Nên hạn chế nước ngọt, bánh kẹo, thức ăn nhanh, thực phẩm chiên rán nhiều dầu và các sản phẩm chế biến sẵn. Việc sử dụng thường xuyên có thể làm khẩu phần mất cân đối và ảnh hưởng đến sức khỏe chuyển hóa.

7.5. Thực phẩm chức năng và thảo dược không rõ thành phần

Không nên tự mua các sản phẩm quảng cáo có tác dụng “bổ trứng”, “tăng nội mạc”, “tăng tỷ lệ đậu thai” hoặc “giữ phôi”. Một số thành phần có thể tương tác với thuốc điều trị, ảnh hưởng đến nội tiết hoặc không phù hợp khi mang thai. Người bệnh nên thông báo cho bác sĩ về tất cả thuốc, vitamin, thực phẩm chức năng và thảo dược đang sử dụng.

8. Chồng có cần điều chỉnh dinh dưỡng khi vợ làm IVF không?

Có. Sức khỏe sinh sản của nam giới cũng là một phần quan trọng trong quá trình điều trị IVF. Chất lượng tinh trùng có thể chịu ảnh hưởng bởi tuổi, bệnh lý, lối sống, môi trường và nhiều yếu tố khác. Người chồng nên duy trì chế độ ăn đa dạng, có đủ protein, rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và chất béo không bão hòa.

Một số lưu ý:

• Bổ sung nguồn protein từ cá, trứng, thịt nạc và các loại đậu.
• Ăn đa dạng rau củ, trái cây và các loại hạt.
• Hạn chế rượu bia, tránh thuốc lá và các chất kích thích.
• Duy trì cân nặng phù hợp và vận động thường xuyên.
• Không tự ý sử dụng testosterone hoặc các sản phẩm tăng cường sinh lý khi chưa được bác sĩ tư vấn.

Các thay đổi lối sống lành mạnh có lợi cho sức khỏe tổng thể. Tuy nhiên, không nên kỳ vọng một loại thực phẩm hoặc thực phẩm bổ sung có thể cải thiện nhanh chóng các bất thường tinh dịch.

9. Một số lưu ý khi xây dựng chế độ dinh dưỡng trong quá trình IVF

Mỗi người bệnh có tình trạng sức khỏe, nhu cầu dinh dưỡng và phác đồ điều trị khác nhau. Vì vậy, không nên áp dụng một thực đơn chung cho tất cả các trường hợp.

9.1. Không ăn kiêng cấp tốc trước IVF

Giảm cân quá nhanh hoặc cắt bỏ nhiều nhóm thực phẩm có thể khiến cơ thể thiếu năng lượng và vi chất. Nếu cần điều chỉnh cân nặng, nên thực hiện có kế hoạch và trao đổi với bác sĩ.

9.2. Bổ sung acid folic trước khi mang thai

Phụ nữ chuẩn bị mang thai thường được khuyến nghị bổ sung 400 microgam acid folic mỗi ngày, bắt đầu ít nhất 1 tháng trước khi mang thai. Một số trường hợp có nguy cơ cao cần liều khác theo chỉ định của bác sĩ.

Acid folic giúp giảm nguy cơ dị tật ống thần kinh ở thai nhi. Người bệnh nên trao đổi với bác sĩ về loại sản phẩm và liều dùng phù hợp, đặc biệt nếu đang sử dụng vitamin tổng hợp.

9.3. Kiểm soát bệnh lý đi kèm

Người mắc đái tháo đường, bệnh tuyến giáp, bệnh lý tiêu hóa hoặc có chế độ ăn đặc biệt như ăn thuần chay nên được đánh giá nhu cầu dinh dưỡng và kiểm soát bệnh trước khi mang thai.

9.4. Cá thể hóa việc bổ sung vi chất

Không phải ai làm IVF cũng cần bổ sung cùng một loại vitamin hoặc khoáng chất. Bác sĩ sẽ cân nhắc dựa trên chế độ ăn, tiền sử bệnh, xét nghiệm và nhu cầu của từng người.

9.5. Duy trì thói quen sinh hoạt lành mạnh

Ngủ đủ giấc, vận động phù hợp và hạn chế căng thẳng giúp hỗ trợ sức khỏe tổng thể trong quá trình điều trị. Người bệnh nên tránh tập luyện quá sức hoặc thay đổi thói quen đột ngột khi đang trong chu kỳ IVF.

10. Tư vấn dinh dưỡng và chăm sóc sức khỏe sinh sản tại IVF Center – Bệnh viện Quốc tế City

Chuẩn bị dinh dưỡng là một phần trong quá trình chăm sóc sức khỏe trước khi mang thai. Tuy nhiên, để xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp, các cặp vợ chồng cần được đánh giá toàn diện về sức khỏe sinh sản, tiền sử bệnh lý và những yếu tố có thể ảnh hưởng đến kết quả IVF.

Tại IVF Center – Bệnh viện Quốc tế City, người bệnh được thăm khám và tư vấn dựa trên tình trạng sinh sản của từng trường hợp. Bác sĩ sẽ đánh giá các yếu tố liên quan đến sức khỏe sinh sản, tư vấn kế hoạch điều trị và hướng dẫn người bệnh chuẩn bị phù hợp trước, trong và sau các giai đoạn IVF.

Bên cạnh việc tuân thủ phác đồ điều trị, duy trì chế độ ăn cân bằng, kiểm soát bệnh lý đi kèm và sử dụng thuốc đúng hướng dẫn là những yếu tố quan trọng giúp người bệnh chuẩn bị tốt hơn cho thai kỳ.

Dinh dưỡng hợp lý không thay thế các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản, nhưng là một phần cần thiết trong hành trình chăm sóc sức khỏe sinh sản. Liên hệ IVF Center – Bệnh viện Quốc tế City để được thăm khám và tư vấn kế hoạch điều trị phù hợp.

BỆNH VIỆN QUỐC TẾ CITY

🏅  Thành viên Liên đoàn Bệnh viện Quốc tế

🏥 Số 3 Đường 17A, Phường An Lạc, TP. HCM

☎ Tổng đài: 1900 8146

☎ Cấp cứu: (028) 6290 1155

🌐 Website: https://cih.com.vn