Đặt stent mạch vành: Chỉ định, quy trình và chi phí điều trị - CIH
Đặt stent mạch vành là phương pháp can thiệp tim mạch qua da, sử dụng một khung lưới kim loại nhỏ (stent) để giữ cho đoạn động mạch vành bị hẹp hoặc tắc nghẽn được mở thông, giúp cải thiện dòng máu cung cấp oxy cho cơ tim. Thủ thuật thường được thực hiện cùng nong bóng và được gọi là can thiệp động mạch vành qua da (PCI).
1. Đặt stent mạch vành là gì?
Động mạch vành là hệ thống mạch máu có nhiệm vụ nuôi dưỡng cơ tim. Khi thành mạch hình thành các mảng xơ vữa, lòng mạch có thể bị thu hẹp, làm giảm lượng máu đến tim. Nếu mạch vành bị tắc đột ngột, người bệnh có thể gặp nhồi máu cơ tim – một tình trạng cấp cứu nguy hiểm.
Trong quá trình đặt stent, bác sĩ đưa một ống thông nhỏ qua động mạch ở cổ tay hoặc vùng bẹn, luồn đến vị trí tổn thương dưới hướng dẫn của hệ thống chụp mạch. Bóng nong được đưa đến đoạn hẹp và bơm lên để mở rộng lòng mạch. Stent được triển khai tại vị trí này, áp sát thành động mạch và duy trì độ thông thoáng sau khi bóng được rút ra.
Hiện nay, phần lớn stent mạch vành được sử dụng là stent phủ thuốc, có lớp thuốc giải phóng tại chỗ nhằm hạn chế tăng sinh mô quá mức trong lòng mạch và giảm nguy cơ tái hẹp.
Cần hiểu rằng đặt stent không loại bỏ hoàn toàn bệnh xơ vữa động mạch vành. Người bệnh vẫn cần điều trị nội khoa, kiểm soát các yếu tố nguy cơ và tái khám lâu dài.
2. Khi nào cần đặt stent mạch vành?
Không phải mọi trường hợp hẹp động mạch vành đều cần đặt stent. Bác sĩ sẽ đánh giá tổng thể triệu chứng, kết quả chụp mạch, mức độ ảnh hưởng đến dòng máu nuôi tim, chức năng tim và bệnh lý đi kèm trước khi quyết định can thiệp.
Một số tình huống có thể được cân nhắc đặt stent gồm:
2.1. Nhồi máu cơ tim cấp
Đây là tình huống cần được xử trí khẩn cấp. Khi một động mạch vành bị tắc đột ngột, thường do huyết khối hình thành trên nền mảng xơ vữa bị nứt hoặc vỡ, một vùng cơ tim không được cung cấp đủ máu và oxy.
Can thiệp mạch vành qua da thì đầu giúp tái thông động mạch bị tắc, khôi phục dòng máu đến vùng cơ tim bị thiếu máu. Tùy tình trạng giải phẫu và lâm sàng, bác sĩ sẽ quyết định vị trí cần can thiệp và chiến lược tái thông phù hợp.
2.2. Hội chứng động mạch vành cấp không ST chênh lên
Người bệnh có thể xuất hiện đau thắt ngực không ổn định hoặc nhồi máu cơ tim không ST chênh lên. Sau khi đánh giá nguy cơ thiếu máu cơ tim và kết quả xét nghiệm, bác sĩ có thể chỉ định chụp động mạch vành và can thiệp nếu phát hiện tổn thương phù hợp.
Thời điểm và phương pháp can thiệp phụ thuộc vào mức độ nguy cơ, tình trạng huyết động và các bệnh lý đi kèm.
2.3. Bệnh mạch vành mạn tính có triệu chứng hoặc thiếu máu cơ tim đáng kể
Ở người mắc bệnh mạch vành mạn tính, đặt stent có thể được cân nhắc khi tình trạng đau thắt ngực vẫn ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt dù đã điều trị nội khoa phù hợp, hoặc khi phát hiện tổn thương động mạch vành gây hạn chế dòng máu nuôi tim có ý nghĩa.
Không chỉ dựa vào tỷ lệ hẹp trên hình ảnh chụp mạch, bác sĩ có thể sử dụng các phương pháp đánh giá chức năng tổn thương như FFR hoặc iFR để xác định mức độ ảnh hưởng đến dòng máu.
2.4. Tổn thương mạch vành có nguy cơ cao
Một số tổn thương ở thân chung động mạch vành trái, đoạn gần động mạch liên thất trước hoặc bệnh nhiều nhánh có thể cần chiến lược tái thông mạch máu chuyên sâu.
Tuy nhiên, đặt stent không phải lúc nào cũng là lựa chọn tối ưu. Với bệnh nhiều nhánh phức tạp, đái tháo đường hoặc tổn thương giải phẫu đặc biệt, phẫu thuật bắc cầu động mạch vành (CABG) có thể phù hợp hơn. Quyết định cần được cân nhắc bởi nhóm chuyên gia tim mạch can thiệp và phẫu thuật tim khi cần thiết.
Ca bệnh đặt stent mạch vành
3. Quy trình đặt stent mạch vành diễn ra như thế nào?
Đặt stent mạch vành là thủ thuật ít xâm lấn, không cần mở lồng ngực. Tuy nhiên, đây là can thiệp chuyên sâu, đòi hỏi hệ thống chụp mạch hiện đại và đội ngũ bác sĩ được đào tạo chuyên môn.
Bước 1. Thăm khám và đánh giá trước can thiệp
Bác sĩ khai thác triệu chứng, tiền sử bệnh, các yếu tố nguy cơ tim mạch và thuốc người bệnh đang sử dụng. Người bệnh có thể được chỉ định điện tâm đồ, siêu âm tim, xét nghiệm máu, đánh giá chức năng thận và các xét nghiệm cần thiết khác.
Tùy tình trạng, bác sĩ sẽ xác định người bệnh cần chụp động mạch vành, đánh giá chức năng tổn thương hay tiến hành can thiệp ngay.
Bước 2. Chụp động mạch vành qua da
Bác sĩ đưa ống thông qua động mạch quay ở cổ tay hoặc động mạch đùi ở vùng bẹn, sau đó luồn đến vị trí xuất phát của động mạch vành.
Thuốc cản quang được bơm vào hệ thống mạch máu để hiển thị hình ảnh dưới màn hình X-quang, giúp xác định vị trí, mức độ và đặc điểm tổn thương.
Đường vào qua động mạch quay thường được ưu tiên trong nhiều trường hợp vì có thể giảm nguy cơ chảy máu và biến chứng tại vị trí chọc mạch, nếu phù hợp với giải phẫu và điều kiện can thiệp.
Bước 3. Đánh giá tổn thương và lựa chọn phương án can thiệp
Dựa trên hình ảnh chụp mạch vành, bác sĩ đánh giá vị trí hẹp, chiều dài tổn thương, mức độ vôi hóa, đường kính mạch và các đặc điểm giải phẫu.
Trong những trường hợp cần thiết, bác sĩ có thể sử dụng các kỹ thuật hỗ trợ như:
IVUS (siêu âm trong lòng mạch): Cung cấp hình ảnh cấu trúc thành mạch, mảng xơ vữa và kích thước lòng mạch.
OCT (chụp cắt lớp quang học trong lòng mạch): Hỗ trợ quan sát chi tiết cấu trúc bên trong động mạch và đặc điểm tổn thương.
FFR/iFR: Đánh giá ý nghĩa huyết động của vị trí hẹp, hỗ trợ xác định tổn thương có thực sự hạn chế dòng máu hay không.
Những phương pháp này không phải lúc nào cũng cần thiết cho mọi ca can thiệp. Việc lựa chọn phụ thuộc vào đặc điểm tổn thương và đánh giá của bác sĩ.
Bước 4. Nong bóng và đặt stent
Một dây dẫn chuyên dụng được đưa qua vị trí hẹp để tạo đường dẫn cho bóng nong và stent. Bóng được bơm lên nhằm mở rộng lòng mạch; sau đó stent được triển khai và áp sát thành động mạch.
Sau khi stent được đặt đúng vị trí, bác sĩ kiểm tra lại kết quả bằng hình ảnh chụp mạch và có thể sử dụng IVUS hoặc OCT để đánh giá độ áp thành, độ nở và các đặc điểm kỹ thuật khi có chỉ định.
Bước 5. Theo dõi sau can thiệp
Người bệnh được theo dõi mạch, huyết áp, nhịp tim, tình trạng đau ngực và vị trí chọc mạch. Thời gian nằm viện phụ thuộc vào tình trạng bệnh, mức độ phức tạp của thủ thuật và khả năng hồi phục.
Sau khi ổn định, người bệnh được hướng dẫn sử dụng thuốc, chăm sóc vị trí can thiệp, vận động và lịch tái khám.
4. Chi phí đặt stent mạch vành bao nhiêu?
Chi phí đặt stent mạch vành không có một mức cố định cho tất cả người bệnh. Tổng chi phí phụ thuộc vào số lượng stent, loại stent, mức độ phức tạp của tổn thương, kỹ thuật hỗ trợ, thời gian nằm viện và chính sách thanh toán của cơ sở y tế.
Các yếu tố chính ảnh hưởng đến chi phí gồm:
- Loại stent: Stent phủ thuốc, chủng loại và nhà sản xuất có mức giá khác nhau
- Số lượng stent: Đặt một hay nhiều stent ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí vật tư
- Mức độ tổn thương: Tổn thương vôi hóa nặng, nhiều nhánh hoặc phức tạp có thể cần thêm dụng cụ hỗ trợ
- Kỹ thuật bổ trợ: IVUS, OCT, FFR, thiết bị hỗ trợ can thiệp có thể phát sinh chi phí
- Chi phí điều trị: Bao gồm chụp mạch, xét nghiệm, thuốc, phòng bệnh và theo dõi sau thủ thuật
- Bảo hiểm tư nhân, bảo hiểm nhà nước và bảo hiểm liên kết nước ngoài
- Mức chi trả tùy quyền lợi, phạm vi thanh toán, loại vật tư và quy định hiện hành
Ngoài chi phí đặt stent, người bệnh cần tính đến các khoản liên quan như chụp động mạch vành, xét nghiệm trước can thiệp, thuốc, vật tư tiêu hao, chăm sóc sau thủ thuật và tái khám.
5. Đặt stent mạch vành có được bảo hiểm y tế chi trả không?
Người bệnh có thể được bảo hiểm y tế thanh toán một phần chi phí nếu đáp ứng điều kiện hưởng quyền lợi theo quy định hiện hành, bao gồm phạm vi dịch vụ, vật tư được quỹ bảo hiểm thanh toán và mức hưởng của từng đối tượng.
Tuy nhiên, không nên mặc định toàn bộ chi phí stent hoặc các vật tư chuyên dụng đều được chi trả. Mức thanh toán thực tế còn phụ thuộc danh mục, giá thanh toán, hồ sơ điều trị và quy định áp dụng tại thời điểm thực hiện.
Để dự trù chính xác, người bệnh nên yêu cầu cơ sở y tế cung cấp bảng dự toán, trong đó phân tách chi phí thủ thuật, stent, vật tư, thuốc, ngày giường và phần dự kiến được bảo hiểm thanh toán.
Ngoài ra, Bệnh viện Quốc tế City còn áp dụng Bảo hiểm tư nhân và bảo hiểm quốc tế.
6. Sau đặt stent cần lưu ý gì?
Đặt stent giúp cải thiện dòng máu qua đoạn động mạch bị hẹp, nhưng không có nghĩa bệnh mạch vành đã được chữa khỏi hoàn toàn. Người bệnh cần tuân thủ điều trị và kiểm soát các yếu tố nguy cơ để hạn chế tái phát biến cố tim mạch.
6.1. Không tự ý ngưng thuốc kháng kết tập tiểu cầu
Đây là lưu ý đặc biệt quan trọng sau đặt stent tim.
Sau can thiệp, bác sĩ thường kê phối hợp thuốc kháng kết tập tiểu cầu, chẳng hạn aspirin kết hợp với một thuốc ức chế thụ thể P2Y12 như clopidogrel, ticagrelor hoặc prasugrel, tùy trường hợp.
Các thuốc này giúp giảm nguy cơ hình thành huyết khối trong stent. Nếu tự ý ngưng thuốc, đặc biệt trong giai đoạn đầu sau can thiệp, người bệnh có thể đối mặt với nguy cơ tắc stent và nhồi máu cơ tim.
Thời gian dùng thuốc phụ thuộc vào nguyên nhân đặt stent, loại can thiệp, nguy cơ huyết khối và nguy cơ chảy máu. Người bệnh tuyệt đối không tự điều chỉnh hoặc ngừng thuốc khi chưa có ý kiến của bác sĩ, kể cả trước khi nhổ răng hoặc thực hiện phẫu thuật khác.
6.2. Kiểm soát cholesterol, huyết áp và đường huyết
Mảng xơ vữa có thể tiếp tục tiến triển ở những vị trí khác trong hệ động mạch vành. Vì vậy, người bệnh cần kiểm soát các yếu tố nguy cơ như:
- Rối loạn lipid máu.
- Tăng huyết áp.
- Đái tháo đường.
- Thừa cân, béo phì.
- Hút thuốc lá.
- Ít vận động và chế độ ăn thiếu lành mạnh.
- Bác sĩ có thể chỉ định thuốc hạ cholesterol, thuốc điều trị huyết áp, thuốc kiểm soát đường huyết hoặc các thuốc tim mạch khác tùy tình trạng.
6.3. Điều chỉnh chế độ ăn và sinh hoạt
Người bệnh nên ưu tiên rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, cá và các nguồn đạm phù hợp; hạn chế thực phẩm nhiều muối, chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa và đường bổ sung.
Không hút thuốc lá, hạn chế rượu bia và duy trì cân nặng hợp lý. Việc vận động cần bắt đầu theo hướng dẫn của bác sĩ, sau đó tăng dần cường độ khi sức khỏe cho phép.
6.4. Tái khám và phục hồi chức năng tim mạch
Tái khám giúp bác sĩ đánh giá triệu chứng, hiệu quả điều trị, tác dụng phụ của thuốc và các yếu tố nguy cơ. Người bệnh có thể được khuyến nghị tham gia chương trình phục hồi chức năng tim mạch, gồm vận động có giám sát, tư vấn dinh dưỡng và hỗ trợ thay đổi lối sống.
6.5. Nhận biết dấu hiệu bất thường
Sau đặt stent, nếu xuất hiện đau ngực mới, đau ngực tăng dần, khó thở, choáng hoặc ngất, người bệnh cần được đánh giá y tế ngay. Đặc biệt, đau ngực dữ dội hoặc kéo dài, khó thở đột ngột, vã mồ hôi lạnh cần gọi cấp cứu 115.
Nếu vị trí chọc mạch ở cổ tay hoặc bẹn chảy máu, sưng to nhanh, đau tăng hoặc chi phía dưới vị trí chọc mạch lạnh, tái màu, cần liên hệ cơ sở y tế ngay.
7. Đặt stent mạch vành có nguy hiểm không?
Đặt stent mạch vành là thủ thuật can thiệp ít xâm lấn, được thực hiện thường quy tại các trung tâm tim mạch có đủ điều kiện chuyên môn. Tuy nhiên, giống như các thủ thuật xâm lấn khác, phương pháp này vẫn có nguy cơ biến chứng.
Một số nguy cơ có thể gặp gồm:
- Chảy máu hoặc tụ máu tại vị trí đưa ống thông.
- Dị ứng với thuốc cản quang.
- Rối loạn nhịp tim trong hoặc sau can thiệp.
- Tổn thương thành động mạch vành.
- Tổn thương thận liên quan thuốc cản quang, đặc biệt ở người có bệnh thận từ trước.
- Huyết khối trong stent.
- Tái hẹp trong stent do tăng sinh mô hoặc các cơ chế khác.
- Một số biến chứng nghiêm trọng như nhồi máu cơ tim, đột quỵ hoặc tổn thương mạch vành nặng ít gặp hơn nhưng vẫn cần được nhận diện và xử trí kịp thời.
Nguy cơ cụ thể phụ thuộc vào tuổi, chức năng thận, bệnh nền, tình trạng mạch vành và mức độ phức tạp của thủ thuật. Bác sĩ sẽ giải thích lợi ích và nguy cơ trước khi tiến hành can thiệp trong các trường hợp không phải cấp cứu.
8. Đặt stent mạch vành tại Bệnh viện Quốc tế City
Trong điều trị bệnh mạch vành, hiệu quả can thiệp không chỉ phụ thuộc vào việc đặt stent mà còn nằm ở khả năng đánh giá chính xác tổn thương, lựa chọn chiến lược tái thông phù hợp và kiểm soát nguy cơ lâu dài.
Tại Bệnh viện Quốc tế City (CIH), chuyên khoa Tim mạch triển khai hoạt động thăm khám, chẩn đoán và can thiệp bệnh lý tim mạch với hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền DSA Siemens Artis zee PURE. Các kỹ thuật hỗ trợ đánh giá tổn thương trong lòng mạch như IVUS, OCT và FFR góp phần cung cấp thêm dữ liệu cho bác sĩ trong những trường hợp có chỉ định.
Đối với các tổn thương mạch vành phức tạp, việc kết hợp hình ảnh học trong lòng mạch và đánh giá chức năng mạch máu có thể hỗ trợ lựa chọn kích thước stent, tối ưu kết quả can thiệp và cá thể hóa phương án điều trị.
Người bệnh có dấu hiệu đau ngực, khó thở khi gắng sức hoặc đã được chẩn đoán bệnh mạch vành nên chủ động thăm khám để được bác sĩ đánh giá và tư vấn hướng xử trí phù hợp.
9. Câu hỏi thường gặp về đặt stent mạch vành
1. Đặt stent mạch vành có phải phẫu thuật tim hở không?
Không. Đặt stent mạch vành là thủ thuật can thiệp qua da, bác sĩ đưa ống thông qua động mạch ở cổ tay hoặc vùng bẹn để tiếp cận động mạch vành. Phương pháp này không cần mở lồng ngực như phẫu thuật bắc cầu động mạch vành.
2. Đặt stent tim có đau không?
Người bệnh thường được gây tê tại vị trí đưa ống thông. Trong quá trình can thiệp, có thể cảm thấy hơi khó chịu tại vị trí chọc mạch hoặc cảm giác nóng thoáng qua khi thuốc cản quang được bơm vào. Mức độ khó chịu khác nhau tùy từng người và tình trạng can thiệp.
3. Đặt stent mạch vành có phải nằm viện lâu không?
Thời gian nằm viện tùy thuộc vào tình trạng bệnh và mức độ phức tạp của thủ thuật. Người bệnh can thiệp theo kế hoạch, diễn tiến ổn định có thể được xuất viện sớm theo đánh giá của bác sĩ. Trường hợp nhồi máu cơ tim hoặc có biến chứng có thể cần theo dõi lâu hơn.
4. Sau đặt stent có thể sinh hoạt bình thường không?
Phần lớn người bệnh có thể trở lại các hoạt động thường ngày sau giai đoạn hồi phục, nhưng cần tuân thủ hướng dẫn về vận động, chăm sóc vị trí chọc mạch và sử dụng thuốc. Thời điểm trở lại làm việc, tập thể dục hoặc lái xe cần được bác sĩ tư vấn theo tình trạng cụ thể.
5. Đặt stent mạch vành có phải dùng thuốc suốt đời không?
Không phải tất cả thuốc đều phải sử dụng suốt đời. Tuy nhiên, nhiều người bệnh cần duy trì một số thuốc tim mạch lâu dài để kiểm soát bệnh mạch vành và phòng ngừa biến cố. Thời gian sử dụng thuốc kháng kết tập tiểu cầu phối hợp phụ thuộc nguy cơ huyết khối, nguy cơ chảy máu và chỉ định của bác sĩ.
6. Stent mạch vành có thể bị tắc trở lại không?
Có. Huyết khối trong stent hoặc tình trạng tái hẹp trong stent có thể xảy ra. Tuân thủ thuốc kháng kết tập tiểu cầu, kiểm soát cholesterol và các yếu tố nguy cơ, đồng thời tái khám đúng lịch giúp giảm nguy cơ biến cố.
7. Sau đặt stent có cần kiêng vận động không?
Người bệnh cần hạn chế hoạt động gắng sức và nâng vật nặng trong thời gian đầu theo hướng dẫn của bác sĩ, đặc biệt để bảo vệ vị trí chọc mạch. Sau đó, nên vận động tăng dần và cân nhắc tham gia phục hồi chức năng tim mạch.
Thông tin y khoa được tư vấn bởi ThS.BS.CKI. Trần Thế Vinh – Khoa Tim mạch, Can thiệp mạch máu Bệnh viện Quốc tế City
Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Việc đặt stent cần được cân nhắc dựa trên đánh giá lâm sàng và kết quả thăm dò phù hợp.
BỆNH VIỆN QUỐC TẾ CITY
Thành viên Liên đoàn Bệnh viện Quốc tế
Số 3 Đường 17A, Phường An Lạc, TP. HCM
Tổng đài: 1900 8146
Cấp cứu: (028) 6290 1155
Website: https://cih.com.vn
Bài viết liên quan
