08 nguyên nhân khiến nhồi máu cơ tim ngày càng trẻ hóa, cảnh báo từ chuyên gia

Nhồi máu cơ tim không còn là bệnh của người lớn tuổi. Tìm hiểu 08 nguyên nhân khiến bệnh ngày càng trẻ hóa và cách tầm soát sớm để phòng ngừa biến cố tim mạch nguy hiểm.

01. 08 nguyên nhân nhồi máu cơ tim ngày càng trẻ hóa

Trong nhiều năm, nhồi máu cơ tim thường được xem là bệnh lý của người cao tuổi. Tuy nhiên, thực tế lâm sàng hiện nay cho thấy số lượng người trẻ, đặc biệt trong độ tuổi từ 30 – 45, nhập viện vì nhồi máu cơ tim cấp đang có xu hướng gia tăng. Không ít trường hợp trước đó hoàn toàn khỏe mạnh, không có triệu chứng rõ ràng và chỉ phát hiện khi đã xảy ra biến cố nguy hiểm.

Theo các chuyên gia tim mạch, sự trẻ hóa của bệnh không phải là hiện tượng ngẫu nhiên mà là hệ quả của nhiều yếu tố nguy cơ tích lũy trong cuộc sống hiện đại. Việc nhận diện sớm các nguyên nhân sẽ giúp mỗi người chủ động thay đổi lối sống và bảo vệ trái tim trước khi quá muộn.

1.1. Hút thuốc lá và thuốc lá điện tử

Hút thuốc lá vẫn là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến nhồi máu cơ tim ở người trẻ. Nicotine cùng hàng nghìn chất độc hại trong khói thuốc làm tổn thương lớp nội mạc mạch máu, thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch và làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông.

Đáng lo ngại hơn, nhiều người trẻ hiện chuyển sang sử dụng thuốc lá điện tử với suy nghĩ “ít độc hại hơn”. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy nicotine trong thuốc lá điện tử vẫn gây co thắt mạch vành, tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim và làm gia tăng nguy cơ biến cố tim mạch. Khi kết hợp với các yếu tố nguy cơ khác, nguy cơ nhồi máu cơ tim có thể xuất hiện ở độ tuổi rất trẻ.

1.2. Chế độ ăn nhiều chất béo, đường và thực phẩm chế biến sẵn

Nhịp sống bận rộn khiến nhiều người trẻ thường xuyên sử dụng thức ăn nhanh, nước ngọt có đường, thực phẩm chế biến sẵn hoặc đồ ăn nhiều dầu mỡ. Những thực phẩm này chứa hàm lượng chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa, muối và đường cao, góp phần làm tăng cholesterol LDL (“cholesterol xấu”), giảm cholesterol HDL (“cholesterol tốt”) và thúc đẩy hình thành mảng xơ vữa trong lòng động mạch.

Khi mảng xơ vữa bị nứt vỡ, cục máu đông có thể hình thành nhanh chóng, gây tắc hoàn toàn động mạch vành và dẫn đến nhồi máu cơ tim cấp. Đây là cơ chế bệnh sinh phổ biến nhất của bệnh lý này.

1.3. Ít vận động

Làm việc văn phòng, ngồi nhiều trước máy tính, sử dụng điện thoại trong thời gian dài và thiếu hoạt động thể lực đang trở thành thói quen của nhiều người trẻ.

Lối sống ít vận động làm giảm khả năng chuyển hóa năng lượng, thúc đẩy tăng cân, béo phì, tăng huyết áp và rối loạn mỡ máu. Đồng thời, chức năng nội mạc mạch máu cũng suy giảm, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch từ rất sớm.

Các hiệp hội tim mạch khuyến cáo mỗi người nên duy trì ít nhất 150 phút hoạt động thể lực mức trung bình mỗi tuần để góp phần bảo vệ hệ tim mạch.

1.4. Căng thẳng kéo dài và áp lực công việc

Stress kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần mà còn tác động trực tiếp đến tim mạch. Khi cơ thể thường xuyên trong trạng thái căng thẳng, hormone adrenaline và cortisol được tiết ra liên tục, khiến tim đập nhanh hơn, huyết áp tăng cao và nhu cầu oxy của cơ tim tăng lên.

Về lâu dài, tình trạng này có thể làm tổn thương thành mạch, thúc đẩy xơ vữa động mạch và làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim. Không ít trường hợp người trẻ xuất hiện cơn đau tim sau thời gian làm việc cường độ cao, mất ngủ kéo dài hoặc chịu áp lực tâm lý lớn.

1.5. Béo phì và hội chứng chuyển hóa

Tỷ lệ thừa cân, béo phì ở người trẻ đang gia tăng nhanh chóng. Mỡ thừa, đặc biệt là mỡ nội tạng, không chỉ làm tăng gánh nặng cho tim mà còn liên quan chặt chẽ đến tình trạng kháng insulin, tăng huyết áp, rối loạn lipid máu và viêm mạn tính.

Những yếu tố này kết hợp với nhau tạo thành hội chứng chuyển hóa – một trong những nguyên nhân làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ và nhiều bệnh lý tim mạch khác.

Ngay cả khi chưa xuất hiện triệu chứng, người béo phì vẫn có thể mang trong mình những tổn thương mạch vành âm thầm.

1.6. Tăng huyết áp, đái tháo đường và rối loạn mỡ máu

Trước đây, tăng huyết áp hay đái tháo đường thường gặp ở người lớn tuổi. Tuy nhiên, hiện nay các bệnh lý này đang xuất hiện ngày càng nhiều ở người trẻ do thay đổi lối sống và chế độ dinh dưỡng.

Tăng huyết áp kéo dài làm tổn thương thành động mạch. Đái tháo đường gây tổn thương lớp nội mạc mạch máu và thúc đẩy xơ vữa. Trong khi đó, rối loạn mỡ máu khiến cholesterol tích tụ trong thành động mạch.

Nếu không được phát hiện và điều trị sớm, ba bệnh lý này sẽ làm tăng đáng kể nguy cơ nhồi máu cơ tim, ngay cả ở những người dưới 40 tuổi.

1.7. Di truyền và tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch

Yếu tố di truyền đóng vai trò quan trọng trong nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Nếu cha mẹ hoặc anh chị em ruột từng bị nhồi máu cơ tim hoặc bệnh động mạch vành sớm, nguy cơ mắc bệnh ở thế hệ sau sẽ cao hơn so với người bình thường.

Tuy không thể thay đổi yếu tố di truyền, nhưng người có tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch hoàn toàn có thể giảm nguy cơ bằng cách duy trì lối sống lành mạnh, kiểm soát các yếu tố nguy cơ và thực hiện tầm soát tim mạch định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ.

1.8. Không khám sức khỏe và tầm soát tim mạch định kỳ

Đây là nguyên nhân thường bị bỏ qua nhưng lại có ảnh hưởng rất lớn. Nhiều người trẻ cho rằng mình còn khỏe nên không kiểm tra huyết áp, đường huyết, cholesterol hoặc khám tim mạch định kỳ.

Trong khi đó, xơ vữa động mạch và bệnh động mạch vành có thể tiến triển âm thầm trong nhiều năm mà không gây triệu chứng. Khi xuất hiện dấu hiệu như đau ngực, khó thở hoặc mệt bất thường thì bệnh có thể đã ở giai đoạn nặng.

Tầm soát tim mạch định kỳ giúp phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường, bệnh động mạch vành hoặc rối loạn nhịp tim. Việc điều trị sớm không chỉ giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim mà còn góp phần phòng ngừa suy tim, đột quỵ và các biến chứng tim mạch nguy hiểm khác.

2. Làm gì để phòng ngừa nhồi máu cơ tim từ sớm?

Để giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim, mỗi người cần xây dựng lối sống lành mạnh bằng cách không hút thuốc lá, hạn chế rượu bia, duy trì chế độ ăn cân đối, tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và cá, đồng thời giảm chất béo bão hòa, thực phẩm chế biến sẵn và đồ uống có đường.

Bên cạnh đó, nên duy trì hoạt động thể lực ít nhất 30 phút mỗi ngày, kiểm soát cân nặng, ngủ đủ giấc, quản lý căng thẳng và điều trị tốt các bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường hay rối loạn mỡ máu.

Đặc biệt, tầm soát tim mạch định kỳ là giải pháp quan trọng giúp phát hiện sớm những bất thường ngay cả khi chưa có triệu chứng. Với người có tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch, hút thuốc lá, béo phì hoặc có các yếu tố nguy cơ khác, việc khám chuyên khoa tim mạch và thực hiện các xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh theo chỉ định của bác sĩ sẽ góp phần giảm đáng kể nguy cơ xảy ra nhồi máu cơ tim và bảo vệ sức khỏe lâu dài.

3. Khuyến cáo từ chuyên gia

Theo PGS.TS.BS. Trần Minh Hoàng – Trưởng Khoa Tim mạch Can thiệp & Chẩn đoán hình ảnh, Bệnh viện Quốc tế City, điều đáng lo ngại hiện nay không chỉ là số ca nhồi máu cơ tim gia tăng mà còn là xu hướng trẻ hóa rõ rệt của bệnh. Thực tế lâm sàng ghi nhận ngày càng nhiều bệnh nhân trong độ tuổi 30–45 nhập viện vì nhồi máu cơ tim cấp, thậm chí có những trường hợp dưới 30 tuổi.

Nhiều người trẻ vẫn cho rằng nhồi máu cơ tim là bệnh của người lớn tuổi nên chủ quan trước các yếu tố nguy cơ như hút thuốc lá, thức khuya, căng thẳng kéo dài, béo phì hay rối loạn mỡ máu. Trong khi đó, quá trình xơ vữa động mạch có thể âm thầm diễn ra trong nhiều năm mà không gây bất kỳ triệu chứng nào. Đến khi mảng xơ vữa nứt vỡ và hình thành huyết khối gây tắc động mạch vành, người bệnh mới xuất hiện cơn đau ngực dữ dội và phải đối mặt với nguy cơ tử vong.

Theo chuyên gia, điều quan trọng nhất không phải là đợi có triệu chứng mới đi khám, mà là phát hiện bệnh từ giai đoạn chưa có biểu hiện lâm sàng. Với sự hỗ trợ của các phương pháp chẩn đoán hiện đại như điện tâm đồ, siêu âm tim, nghiệm pháp gắng sức, CT mạch vành, chụp mạch vành DSA cùng các xét nghiệm đánh giá nguy cơ tim mạch, bác sĩ có thể nhận diện sớm những bất thường để đưa ra kế hoạch điều trị và dự phòng phù hợp.

PGS.TS.BS. Trần Minh Hoàng cũng khuyến cáo, những người có một hoặc nhiều yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu, hút thuốc lá, thừa cân béo phì, ít vận động, căng thẳng kéo dài hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch sớm nên chủ động khám chuyên khoa và tầm soát tim mạch định kỳ, ngay cả khi cơ thể vẫn hoàn toàn khỏe mạnh.

Nhồi máu cơ tim hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu các yếu tố nguy cơ được phát hiện và kiểm soát từ sớm. Tầm soát tim mạch định kỳ không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe của trái tim mà còn góp phần giảm nguy cơ đột tử, suy tim và nhiều biến chứng tim mạch nghiêm trọng khác.

Kết luận

Nếu xuất hiện các dấu hiệu như đau tức ngực kéo dài trên 15–20 phút, đau lan lên vai trái, cánh tay, hàm hoặc lưng, kèm khó thở, vã mồ hôi lạnh, buồn nôn hoặc choáng váng, cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa Tim mạch để được cấp cứu kịp thời. “Thời gian là cơ tim” – điều trị càng sớm, cơ hội cứu sống và bảo tồn chức năng tim càng cao.

Bệnh viện Quốc tế City

Số 3, đường 17A, Phường An Lạc, TP.HCM
Tổng đài: 1900 8146
Website: https://cih.com.vn