BỆNH MẠCH VÀNH: DẤU HIỆU NHẬN BIẾT, MỨC ĐỘ NGUY HIỂM VÀ PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRỊ

Bệnh mạch vành – một trong những bệnh lý tim mạch phổ biến, xảy ra khi các động mạch có nhiệm vụ cung cấp máu cho cơ tim bị xơ vữa, hẹp hoặc tắc nghẽn. Bệnh có thể tiến triển âm thầm với những triệu chứng như đau thắt ngực, khó thở, mệt mỏi, nhưng cũng có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm như nhồi máu cơ tim và suy tim. Nhận biết sớm dấu hiệu bệnh mạch vành, kiểm soát các yếu tố nguy cơ và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp là chìa khóa giúp bảo vệ sức khỏe tim mạch.

Bệnh mạch vành là gì?

Bệnh mạch vành là tình trạng các động mạch vành – hệ thống mạch máu có nhiệm vụ đưa máu giàu oxy đến nuôi dưỡng cơ tim – bị hẹp hoặc tắc nghẽn, khiến lượng máu cung cấp cho tim không đáp ứng đủ nhu cầu hoạt động. Đây là một trong những bệnh lý tim mạch phổ biến, có thể tiến triển âm thầm trong nhiều năm và dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.

Nguyên nhân thường gặp nhất của bệnh mạch vành là xơ vữa động mạch. Quá trình này bắt đầu khi cholesterol, chất béo, tế bào và các thành phần khác tích tụ trong thành động mạch, hình thành các mảng xơ vữa. Theo thời gian, mảng xơ vữa phát triển khiến lòng mạch thu hẹp, làm giảm lưu lượng máu đến cơ tim.

Nguyên nhân thường gặp nhất của bệnh mạch vành là xơ vữa động mạch

Trong một số trường hợp, mảng xơ vữa bị nứt hoặc vỡ, kích hoạt quá trình hình thành cục máu đông. Cục máu đông có thể gây tắc nghẽn một phần hoặc hoàn toàn động mạch vành, dẫn đến hội chứng mạch vành cấp, bao gồm nhồi máu cơ tim.

Bệnh mạch vành có thể biểu hiện ở nhiều mức độ khác nhau. Một số người chỉ xuất hiện triệu chứng khi gắng sức, trong khi những trường hợp khác có thể không có dấu hiệu cảnh báo rõ ràng cho đến khi xảy ra biến cố tim mạch.

Dấu hiệu bệnh mạch vành cần nhận biết sớm

Triệu chứng bệnh mạch vành không giống nhau ở tất cả người bệnh. Mức độ biểu hiện phụ thuộc vào vị trí, mức độ hẹp động mạch vành, khả năng cung cấp máu cho cơ tim cũng như tình trạng sức khỏe tổng thể.

1. Đau thắt ngực

Đây là dấu hiệu điển hình của bệnh mạch vành. Người bệnh có thể cảm thấy đau, nặng, bóp nghẹt, đè ép hoặc nóng rát ở vùng ngực, thường phía sau xương ức.

Cơn đau có thể xuất hiện khi vận động, leo cầu thang, đi bộ nhanh, làm việc gắng sức hoặc căng thẳng cảm xúc. Cảm giác khó chịu thường giảm khi nghỉ ngơi. Đôi khi, cơn đau lan đến vai, cánh tay, cổ, hàm, lưng hoặc vùng thượng vị.

Tuy nhiên, không phải mọi cơn đau ngực đều do bệnh mạch vành. Việc xác định nguyên nhân cần được thực hiện thông qua thăm khám và các xét nghiệm phù hợp.

2. Khó thở, hụt hơi

Khi cơ tim không được cung cấp đủ oxy, người bệnh có thể cảm thấy khó thở khi hoạt động thể lực. Ở giai đoạn nặng hơn hoặc khi chức năng tim suy giảm, tình trạng khó thở có thể xuất hiện ngay cả khi nghỉ ngơi hoặc khi nằm.

3. Mệt mỏi, giảm khả năng gắng sức

Người bệnh có thể dễ mệt hơn bình thường, giảm sức bền khi đi bộ, làm việc hoặc thực hiện những hoạt động thường ngày. Đây là biểu hiện dễ bị bỏ qua vì thường được nhầm lẫn với tình trạng thiếu ngủ, tuổi tác hoặc suy nhược cơ thể.

4. Vã mồ hôi, buồn nôn, chóng mặt

Một số trường hợp có thể xuất hiện vã mồ hôi lạnh, buồn nôn, choáng váng hoặc cảm giác khó chịu vùng bụng. Những biểu hiện này có thể đi kèm cơn đau ngực, đặc biệt trong tình huống thiếu máu cơ tim cấp.

Lưu ý: Người cao tuổi, người mắc đái tháo đường và phụ nữ có thể có biểu hiện không điển hình, chẳng hạn mệt bất thường, khó thở, buồn nôn hoặc khó chịu vùng lưng, hàm mà không có cơn đau ngực rõ rệt.

Nếu xuất hiện đau hoặc đè ép ngực kéo dài, khó thở đột ngột, vã mồ hôi lạnh, choáng ngất hoặc đau lan ra tay, hàm, lưng, cần gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất ngay lập tức. Không nên tự lái xe đến bệnh viện hoặc chờ triệu chứng tự hết.

Xơ vữa động mạch là cơ chế bệnh sinh chủ yếu của bệnh mạch vành. Nhiều yếu tố có thể thúc đẩy quá trình hình thành và tiến triển của mảng xơ vữa, bao gồm:

• Rối loạn mỡ máu: Nồng độ cholesterol LDL tăng cao góp phần tích tụ cholesterol trong thành động mạch.
• Tăng huyết áp: Áp lực máu cao kéo dài làm tổn thương lớp nội mạc mạch máu, tạo điều kiện cho xơ vữa phát triển.
• Đái tháo đường: Tình trạng tăng đường huyết kéo dài làm tăng nguy cơ tổn thương mạch máu và biến chứng tim mạch.
• Hút thuốc lá: Các chất độc trong khói thuốc gây tổn thương mạch máu, thúc đẩy xơ vữa và làm tăng nguy cơ hình thành huyết khối.
• Thừa cân, béo phì và ít vận động: Làm gia tăng nguy cơ tăng huyết áp, rối loạn lipid máu và đái tháo đường.
• Tuổi tác và tiền sử gia đình: Nguy cơ bệnh tăng theo tuổi; người có người thân mắc bệnh tim mạch sớm cũng cần được đánh giá nguy cơ kỹ hơn.
• Đáng chú ý, các yếu tố nguy cơ thường xuất hiện đồng thời và tác động cộng hưởng. Vì vậy, một người không có triệu chứng vẫn có thể mắc bệnh mạch vành, đặc biệt khi có nhiều yếu tố nguy cơ tim mạch.

Bệnh mạch vành nguy hiểm như thế nào?

Bệnh mạch vành không chỉ gây đau ngực hay hạn chế khả năng vận động mà còn có thể dẫn đến những biến chứng đe dọa tính mạng.

Nhồi máu cơ tim: Xảy ra khi dòng máu đến một vùng cơ tim bị giảm nghiêm trọng hoặc tắc nghẽn kéo dài, khiến tế bào cơ tim bị tổn thương và hoại tử. Đây là tình trạng cấp cứu cần được xử trí càng sớm càng tốt.

Rối loạn nhịp tim: Thiếu máu cơ tim hoặc tổn thương cơ tim có thể ảnh hưởng đến hệ thống dẫn truyền điện của tim, gây ra các rối loạn nhịp. Một số dạng rối loạn nhịp nguy hiểm có thể dẫn đến ngừng tim đột ngột.

Suy tim: Khi cơ tim bị tổn thương kéo dài, khả năng co bóp và bơm máu có thể suy giảm, dẫn đến tình trạng suy tim với các biểu hiện như khó thở, phù chân và mệt mỏi.

Đột tử do tim: Một số trường hợp bệnh mạch vành có thể gây rối loạn nhịp thất nghiêm trọng và dẫn đến ngừng tuần hoàn đột ngột.

Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào tình trạng tổn thương động mạch vành, chức năng tim, bệnh lý đi kèm và thời điểm được điều trị. Phát hiện sớm, kiểm soát tốt yếu tố nguy cơ và tuân thủ phác đồ điều trị là những yếu tố quan trọng giúp hạn chế biến chứng.

Bệnh viện Quốc tế City ứng dụng các phương pháp điều trị bệnh mạch vành hiện đại với sự hỗ trợ của công nghệ cao.

Các phương pháp chẩn đoán bệnh mạch vành hiện nay

Để xác định bệnh mạch vành, bác sĩ sẽ đánh giá triệu chứng, tiền sử bệnh, yếu tố nguy cơ và lựa chọn phương pháp cận lâm sàng phù hợp. Không phải người bệnh nào cũng cần thực hiện tất cả các xét nghiệm.

Một số phương pháp thường được sử dụng gồm:

• Điện tâm đồ (ECG): Ghi nhận hoạt động điện của tim, hỗ trợ phát hiện dấu hiệu thiếu máu cơ tim, nhồi máu cơ tim hoặc rối loạn nhịp.
• Siêu âm tim: Đánh giá cấu trúc, chức năng co bóp của tim và những vùng cơ tim có biểu hiện vận động bất thường.
• Nghiệm pháp gắng sức hoặc các phương pháp đánh giá thiếu máu cơ tim: Giúp khảo sát đáp ứng của tim khi tăng nhu cầu hoạt động, được chỉ định tùy tình trạng người bệnh.
• Chụp CT mạch vành: Sử dụng hình ảnh cắt lớp vi tính để khảo sát cấu trúc động mạch vành, phát hiện mảng xơ vữa và tình trạng hẹp mạch.
• Chụp động mạch vành qua da (DSA): Là phương pháp chẩn đoán hình ảnh xâm lấn, sử dụng thuốc cản quang và hệ thống X-quang để quan sát lòng động mạch vành. Phương pháp này giúp xác định vị trí, mức độ tổn thương và hỗ trợ bác sĩ lựa chọn hướng can thiệp khi cần thiết.
• Bên cạnh đó, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm máu để đánh giá cholesterol, đường huyết, chức năng thận và các chỉ số cần thiết khác. Trong trường hợp nghi ngờ nhồi máu cơ tim, xét nghiệm troponin tim có vai trò quan trọng trong đánh giá tổn thương cơ tim.

Điều trị bệnh mạch vành bằng những phương pháp nào?

Điều trị bệnh mạch vành nhằm cải thiện tình trạng thiếu máu cơ tim, kiểm soát triệu chứng, hạn chế tiến triển xơ vữa và giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim hoặc các biến cố tim mạch khác. Phác đồ được cá thể hóa dựa trên mức độ tổn thương mạch vành, triệu chứng, chức năng tim và bệnh lý đi kèm.

1. Điều chỉnh lối sống và kiểm soát yếu tố nguy cơ

Đây là nền tảng quan trọng đối với tất cả người bệnh. Các biện pháp thường được khuyến nghị gồm:

• Ngừng hút thuốc lá và tránh tiếp xúc với khói thuốc.
• Duy trì chế độ ăn cân đối, tăng rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt; hạn chế chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa và muối.
• Vận động thể lực phù hợp với tình trạng tim mạch và hướng dẫn của bác sĩ.
• Kiểm soát cân nặng, huyết áp, đường huyết và mỡ máu.
• Hạn chế căng thẳng, ngủ đủ giấc và tái khám đúng lịch.

2. Điều trị bằng thuốc

Tùy tình trạng bệnh, bác sĩ có thể chỉ định thuốc kháng kết tập tiểu cầu, thuốc hạ cholesterol, thuốc kiểm soát huyết áp, thuốc giảm đau thắt ngực hoặc các nhóm thuốc khác.

Mỗi loại thuốc có mục tiêu điều trị và chỉ định riêng. Người bệnh cần sử dụng đúng liều, đúng thời điểm; không tự ý ngưng thuốc, thay đổi liều hoặc dùng thêm thuốc khi chưa có hướng dẫn chuyên môn.

3. Can thiệp động mạch vành qua da và đặt stent

Can thiệp động mạch vành qua da (PCI) là phương pháp đưa dụng cụ chuyên biệt qua đường động mạch, thường ở cổ tay hoặc bẹn, để tiếp cận vị trí mạch vành bị hẹp hoặc tắc. Bác sĩ có thể sử dụng bóng nong và đặt stent nhằm cải thiện lòng mạch, khôi phục dòng máu đến cơ tim.

Đối với những tổn thương phức tạp, chẳng hạn mảng xơ vữa vôi hóa nặng, bác sĩ có thể cân nhắc các kỹ thuật hỗ trợ chuyên sâu để xử lý tổn thương và tối ưu kết quả can thiệp. Việc lựa chọn kỹ thuật phụ thuộc vào đặc điểm giải phẫu, mức độ vôi hóa và đánh giá chuyên môn.

Không phải tất cả trường hợp hẹp mạch vành đều cần đặt stent. Quyết định can thiệp phải dựa trên tổng thể triệu chứng, kết quả thăm dò, mức độ ảnh hưởng đến dòng máu và lợi ích dự kiến đối với từng người bệnh.

4. Phẫu thuật bắc cầu động mạch vành

Phẫu thuật bắc cầu động mạch vành có thể được cân nhắc ở người bệnh có tổn thương nhiều nhánh, tổn thương giải phẫu phức tạp hoặc những trường hợp phù hợp khác. Bác sĩ sử dụng mạch máu từ vị trí khác trong cơ thể để tạo đường dẫn máu vượt qua đoạn động mạch vành bị hẹp hoặc tắc.

Việc lựa chọn giữa điều trị nội khoa, can thiệp qua da hay phẫu thuật cần được cân nhắc bởi đội ngũ chuyên môn dựa trên lợi ích, nguy cơ và tình trạng cụ thể của người bệnh.

Khi nào nên đi khám tim mạch?

Bạn nên chủ động thăm khám khi thường xuyên đau tức ngực, khó thở khi gắng sức, mệt mỏi bất thường hoặc giảm khả năng vận động. Người có tiền sử tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, hút thuốc lá hoặc gia đình có người mắc bệnh tim mạch sớm cũng nên được đánh giá nguy cơ định kỳ.

Đặc biệt, không nên đợi đến khi xuất hiện cơn đau ngực dữ dội mới kiểm tra sức khỏe. Bệnh mạch vành có thể diễn tiến âm thầm, trong khi việc phát hiện sớm giúp bác sĩ chủ động xây dựng kế hoạch theo dõi và điều trị phù hợp.

Tại Bệnh viện Quốc tế City, người bệnh có thể thăm khám với đội ngũ chuyên môn Tim mạch để được đánh giá triệu chứng, yếu tố nguy cơ và tư vấn các phương pháp chẩn đoán, điều trị phù hợp. Đối với những trường hợp cần khảo sát hoặc can thiệp chuyên sâu, bác sĩ sẽ căn cứ vào kết quả thăm khám để chỉ định hướng xử trí tương ứng.

Khoa Tim mạch Bệnh viện Quốc tế City: Công nghệ hiện đại, tăng hiệu quả điều trị bệnh mạch vành

Với định hướng phát triển chuyên sâu, Khoa Tim mạch Bệnh viện Quốc tế City chú trọng đầu tư đồng bộ về đội ngũ chuyên môn, hệ thống trang thiết bị và các kỹ thuật chẩn đoán, can thiệp tim mạch hiện đại, nhằm đáp ứng nhu cầu điều trị ngày càng cao của người bệnh.

Bệnh viện triển khai nhiều phương pháp chẩn đoán và điều trị bệnh lý tim mạch, từ thăm khám, theo dõi, điều trị nội khoa đến can thiệp mạch vành chuyên sâu. Hệ thống chụp mạch máu số hóa xóa nền DSA Siemens Artis zee PURE hỗ trợ bác sĩ khảo sát chính xác hệ thống động mạch vành và thực hiện các thủ thuật can thiệp dưới hướng dẫn hình ảnh.

Đối với những trường hợp tổn thương mạch vành phức tạp, đặc biệt là tình trạng vôi hóa động mạch vành nặng, Khoa Tim mạch ứng dụng các kỹ thuật chuyên sâu như IVUS (siêu âm trong lòng mạch), OCT, FFR, IVL (phá vôi hóa bằng sóng xung kích trong lòng mạch) và Rotablator (khoan phá mảng vôi hóa). Các công nghệ này hỗ trợ bác sĩ đánh giá đặc điểm tổn thương, lựa chọn chiến lược can thiệp và tối ưu hóa kết quả điều trị.

Trong những trường hợp được lựa chọn phù hợp, kỹ thuật can thiệp với lượng thuốc cản quang rất thấp hoặc không sử dụng thuốc cản quang cũng có thể được cân nhắc nhằm giảm gánh nặng thuốc cản quang cho người bệnh.

Bên cạnh năng lực chuyên môn và công nghệ, chất lượng điều trị tại Bệnh viện Quốc tế City còn được đặt trong hệ thống quản lý chất lượng và an toàn người bệnh theo các chuẩn mực quốc tế.

Bệnh viện vinh dự đạt chứng nhận AACI lần thứ hai liên tiếp – chứng nhận quốc tế của Hoa Kỳ về chất lượng và an toàn trong lĩnh vực y tế. Đây là thành quả ghi nhận những nỗ lực duy trì, cải tiến chất lượng dịch vụ và chuẩn hóa hoạt động chăm sóc, điều trị người bệnh theo các tiêu chí đánh giá quốc tế.

Cùng với chứng nhận AACI, Bệnh viện Quốc tế City còn đạt tiêu chuẩn ISO 7101:2023 về hệ thống quản lý chất lượng trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe. Những chứng nhận này thể hiện cam kết của bệnh viện trong việc xây dựng môi trường khám chữa bệnh chuyên nghiệp, chú trọng an toàn, hiệu quả và trải nghiệm người bệnh.

Tổng kết

Với sự kết hợp giữa năng lực chuyên môn, công nghệ can thiệp hiện đại và hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn quốc tế, Khoa Tim mạch – Bệnh viện Quốc tế City hướng đến mục tiêu nâng cao hiệu quả chẩn đoán, điều trị và đồng hành cùng người bệnh trong hành trình bảo vệ sức khỏe tim mạch.

Chủ động kiểm tra sức khỏe tim mạch là bước quan trọng để phát hiện sớm bệnh mạch vành, bảo vệ chức năng tim và giảm thiểu nguy cơ biến chứng nguy hiểm.

Bệnh Viện Quốc Tế City

🏥 Số 3, đường 17A, P. An Lạc, TP.HCM

☎️ Tổng đài: 1900 8146

🆘 Cấp cứu: (028) 6290 1155

🌍 Website: https://cih.com.vn

🔖 Tiktok CIH: https://www.tiktok.com/@benhvienquoctecity