NHIỄM TRÙNG HẬU SẢN GÂY 3 NGUY HIỂM NÀO CHO MẸ SAU SINH?

Hậu sản sau sinh, mệt mỏi, đau vết khâu hay ra sản dịch khiến nhiều mẹ nghĩ rằng mọi khó chịu đều là một phần của quá trình hồi phục. Tuy nhiên, sốt, rét run, đau bụng tăng dần hoặc sản dịch có mùi hôi có thể cảnh báo nhiễm trùng cần được điều trị sớm.

Hiểu đúng hậu sản là gì, nhận biết triệu chứng nhiễm trùng hậu sản và biết khi nào cần đến bệnh viện sẽ giúp mẹ cùng gia đình chủ động bảo vệ sức khỏe, tránh bỏ qua những dấu hiệu nguy hiểm.

1. Hậu sản là gì? Giai đoạn hậu sản kéo dài bao lâu? 

Hậu sản là giai đoạn bắt đầu ngay sau sinh và thường được tính trong 6 tuần đầu, tương đương 42 ngày. Đây là thời kỳ cơ thể người mẹ thích nghi sau thai kỳ và cuộc sinh, đồng thời trải qua nhiều thay đổi để hồi phục. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xác định những tuần đầu sau sinh là thời gian quan trọng đối với sức khỏe của cả mẹ và trẻ.

Trong giai đoạn này, tử cung co hồi, sản dịch được tống ra ngoài, vết khâu tầng sinh môn hoặc vết mổ dần lành. Mẹ cũng có những thay đổi về nội tiết, tiết sữa, giấc ngủ và cảm xúc.

Hậu sản là một giai đoạn sinh lý, không phải tên một bệnh. Cách gọi “bị hậu sản” trong đời sống có thể dùng để mô tả nhiều vấn đề sau sinh, nhưng không thay thế được chẩn đoán y khoa.

Mốc 6 tuần cũng không có nghĩa cơ thể đã hồi phục hoàn toàn hoặc mọi nguy cơ đều chấm dứt. Nếu xuất hiện triệu chứng bất thường sau thời gian này, mẹ vẫn cần được thăm khám.

2. Nhiễm trùng hậu sản là gì?

Nhiễm trùng hậu sản thường được hiểu là nhiễm trùng đường sinh dục và các mô liên quan sau sinh, chẳng hạn nhiễm trùng tử cung, vết khâu tầng sinh môn hoặc vết mổ lấy thai.

Theo WHO, nhiễm khuẩn đường sinh dục hoặc mô xung quanh liên quan đến cuộc sinh có thể xuất hiện từ khi vỡ ối hoặc bắt đầu chuyển dạ đến ngày thứ 42 sau sinh. Các biểu hiện được xem xét gồm đau vùng chậu, sốt, dịch âm đạo bất thường, dịch có mùi hôi hoặc tử cung co hồi chậm. Đây là những tiêu chí chuyên môn; mẹ không nên chờ xuất hiện đầy đủ triệu chứng mới đi khám.

Ngoài đường sinh dục, mẹ sau sinh còn có thể gặp nhiễm trùng tiết niệu hoặc viêm vú, trong đó một số trường hợp viêm vú có nhiễm khuẩn. Vì vậy, khi mẹ sốt hoặc mệt bất thường, bác sĩ cần tìm nguồn gây bệnh thay vì chỉ kiểm tra sản dịch.

3. Những dạng nhiễm trùng hậu sản cần lưu ý

Viêm nội mạc tử cung sau sinh

Đây là tình trạng nhiễm trùng lớp niêm mạc bên trong tử cung. Theo Hiệp hội Sản phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG), bệnh thường xuất hiện trong khoảng 2–10 ngày sau sinh, nhưng cũng có thể khởi phát muộn đến 6 tuần.

Những dấu hiệu đáng chú ý gồm sốt, rét run, đau hoặc ấn đau vùng bụng và dịch âm đạo có mùi hôi. Nếu không điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến nhiễm trùng huyết, sốc và suy cơ quan.

Nhiễm trùng vết khâu tầng sinh môn hoặc vết mổ

Vết thương có thể đau trong quá trình lành. Tuy nhiên, đau tăng, sưng đỏ, nóng, chảy mủ hoặc dịch có mùi khó chịu là những biểu hiện cần kiểm tra.

Vết thương hở hoặc bung mép cũng cần được đánh giá, kể cả khi mẹ chưa sốt.

Nhiễm trùng ở vị trí khác

Tiểu buốt, tiểu rắt có thể gợi ý nhiễm trùng tiết niệu. Một vùng vú sưng nóng, đau, kèm cảm giác giống cúm có thể liên quan đến viêm vú.

Mẹ nên thông báo tất cả triệu chứng khi khám để bác sĩ xác định nguyên nhân, thay vì tự quy mọi cơn sốt cho “xuống sữa”.

4. Triệu chứng nhiễm trùng hậu sản không nên bỏ qua

Những triệu chứng nhiễm trùng hậu sản thường cần lưu ý gồm sốt, rét run, đau bụng dưới tăng dần, sản dịch có mùi hôi và vết thương sưng đỏ hoặc chảy mủ. Biểu hiện ở mỗi người có thể khác nhau.

Sốt từ 38°C hoặc rét run

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), nhiệt độ từ 38°C là dấu hiệu cảnh báo ở phụ nữ mang thai và sau sinh, cần được chăm sóc y tế ngay. Không nên chờ sốt kéo dài nhiều ngày mới liên hệ bệnh viện.

Nếu thấy nóng, lạnh run hoặc mệt bất thường, mẹ nên đo nhiệt độ bằng nhiệt kế và ghi lại kết quả. Hết sốt sau khi dùng thuốc không đủ để kết luận nguyên nhân đã được giải quyết.

Đau bụng dưới hoặc vùng chậu tăng dần

Đau co hồi tử cung có thể xuất hiện sau sinh. Điều đáng lo hơn là cơn đau tăng lên, kéo dài không cải thiện hoặc đi kèm sốt, rét run và cảm giác toàn thân không khỏe.

Sản dịch có mùi hôi

Sản dịch có thể có mùi máu, nhưng mùi hôi khó chịu hoặc thay đổi rõ so với trước cần được kiểm tra. Không nên chỉ dựa vào màu sản dịch để tự xác định có nhiễm trùng hay không.

5. Phân biệt hồi phục sau sinh bình thường và bất thường

Để nhận biết sớm vấn đề, mẹ nên theo dõi diễn biến qua từng ngày.

Sản dịch bình thường có thể kéo dài vài tuần, ban đầu đỏ, sau chuyển nâu rồi vàng hoặc trắng khi tử cung hồi phục. Nếu dịch có mùi khó chịu, máu ra nhiều hơn hoặc mẹ thấy không khỏe, cần liên hệ nhân viên y tế.

Bảng trên chỉ hỗ trợ nhận biết bất thường, không thay thế thăm khám. Mẹ không cần tự xác định chính xác bệnh trước khi tìm hỗ trợ.

6. Vì sao mẹ có thể bị nhiễm trùng hậu sản?

Sau cuộc sinh, vùng nhau bám trong tử cung cần thời gian lành lại. Mẹ cũng có thể có tổn thương tại đường sinh dục, vết khâu tầng sinh môn hoặc vết mổ. Vi khuẩn có thể gây nhiễm trùng tại những vị trí này.

Nhiễm trùng tử cung có thể liên quan đến nhiều loại vi khuẩn, bao gồm vi khuẩn vốn hiện diện ở âm đạo. Nguy cơ viêm nội mạc tử cung tăng sau chuyển dạ kéo dài và sinh mổ.

Tuy nhiên, sinh mổ không đồng nghĩa chắc chắn bị nhiễm trùng; sinh thường cũng không loại trừ nguy cơ. Bác sĩ cần xem xét diễn biến cuộc sinh, tình trạng hiện tại và kết quả khám.

Gia đình không nên mặc định nhiễm trùng là do mẹ “vệ sinh kém”. Điều cần làm là lắng nghe cơ thể, theo dõi  triệu chứng, hỗ trợ mẹ đi khám và tuân thủ hướng dẫn điều trị.

7. Nhiễm trùng hậu sản nguy hiểm đến thế nào?

Theo ThS. BS. CKII. Nguyễn Văn Nhôm – Trưởng Khoa Cấp cứu và Hồi sức tích cực, nhiễm trùng huyết hậu sản là một biến chứng sản khoa nguy hiểm. Tình trạng này có thể xuất hiện sau sinh khi tác nhân nhiễm trùng xâm nhập vào máu, kích hoạt phản ứng viêm toàn thân và gây rối loạn chức năng cơ quan. WHO định nghĩa nhiễm trùng huyết mẹ là tình trạng đe dọa tính mạng do đáp ứng của cơ thể với nhiễm trùng gây tổn thương mô và cơ quan trong thai kỳ, khi sinh, sau sảy/phá thai hoặc giai đoạn hậu sản.

Bệnh có thể diễn tiến rất nhanh. Nếu không phát hiện và xử trí kịp thời, người bệnh có thể gặp các biến chứng nặng như suy thận cấp, suy hô hấp, viêm nội tâm mạc, viêm màng não, áp xe phổi, rối loạn đông máu hoặc suy đa cơ quan. Trong những trường hợp sốc nhiễm trùng, từng phút đều có giá trị trong việc bảo vệ tính mạng người bệnh.

Bác sĩ Nhôm khuyến cáo phụ nữ sau sinh cần theo dõi sức khỏe chặt chẽ và tái khám theo hướng dẫn. Khi có các dấu hiệu bất thường như sốt cao, rét run, mệt nhiều, đau bụng, buồn nôn, tiêu chảy kéo dài, sản dịch hôi, choáng váng, lơ mơ hoặc cơ thể suy kiệt, người bệnh cần đến cơ sở y tế có năng lực cấp cứu và hồi sức tích cực càng sớm càng tốt.

Cần lưu ý: Trường hợp này cho thấy vai trò quan trọng của cấp cứu nhanh, hồi sức tích cực chuyên sâu và hệ thống điều trị đầy đủ phương tiện trong xử trí nhiễm trùng huyết nặng. Với các ca bệnh nguy kịch, sự phối hợp giữa con người, quy trình và thiết bị có thể tạo ra khác biệt lớn trong “giờ vàng” điều trị.

8. Khi nào mẹ cần cấp cứu?

Hãy thăm khám kịp thời, đến cấp cứu ngay!

1. Gọi 115 hoặc hotline (028) 6290 1155 cấp cứu của Bệnh viện Quốc tế City nếu mẹ thấy:

• Sốt cao, rét run hoặc mệt bất thường.
• Sản dịch có mùi hôi.
• Choáng váng, lơ mơ.
• Đau bụng dưới tăng dần.
• Vết khâu, vết mổ sưng đỏ, chảy dịch hoặc hở.
• Tiểu buốt, tiểu rắt hoặc đau khi đi tiểu.
• Mệt nhiều, buồn nôn, tiêu chảy kéo dài hoặc cơ thể suy kiệt.
• Chảy máu âm đạo nhiều, thấm ướt từ một băng vệ sinh trong một giờ, đặc biệt kèm chóng mặt.

Không nên chờ đợi để tiếp tục theo dõi tại nhà. Các biểu hiện bất thường khác hoặc vấn đề tại vết thương sau sinh đều cần được kiểm tra kịp thời.

2. Cung cấp địa chỉ rõ ràng, dễ tìm.

3. Mô tả triệu chứng, thời điểm khởi phát, tuổi và bệnh nền nếu có.

4. Thông báo các bước đã xử trí trước đó.

5. Làm theo hướng dẫn của nhân viên y tế trong lúc chờ xe.

11. Nên chuẩn bị gì khi đến cơ sở y tế?

Mẹ và gia đình nên liên hệ cơ sở đã theo dõi cuộc sinh hoặc bệnh viện gần nhất, đồng thời chuẩn bị:

• Ngày sinh, phương thức sinh và giấy ra viện.
• Thời điểm bắt đầu triệu chứng, nhiệt độ đã đo.
• Thay đổi của sản dịch, cơn đau và vết thương.
• Danh sách thuốc đang dùng, tiền sử dị ứng.
• Thông tin cho con bú và bệnh nền.

Nên có người thân ở bên nếu mẹ yếu hoặc chóng mặt. Không tự lái xe khi cảm thấy không tỉnh táo.

Không tự nặn mủ, tháo chỉ, đắp thuốc hoặc đưa sản phẩm vào âm đạo để xử lý triệu chứng. Thuốc hạ sốt cũng không thay thế việc khám tìm nguyên nhân.

Nếu xuất hiện dấu hiệu nặng, cần chuyển sang cấp cứu ngay, không tiếp tục chờ lịch khám thông thường.

12. Chăm sóc thế nào để giảm nguy cơ nhiễm trùng hậu sản?

Giữ vệ sinh tay và vùng kín

Rửa tay trước, sau khi thay băng hoặc chăm sóc vết thương. Thay băng thường xuyên, làm sạch nhẹ nhàng và thấm khô theo hướng dẫn.

Trong thời gian còn hồi phục sau sinh, nên dùng băng vệ sinh thay vì tampon hoặc cốc nguyệt san để hạn chế nguy cơ nhiễm trùng.

Theo dõi vết khâu, vết mổ

Chăm sóc vết thương theo hướng dẫn khi xuất viện; mặc quần áo rộng, thoải mái. Quan sát dấu hiệu đỏ, sưng, đau tăng hoặc dịch bất thường mỗi ngày. Không tự bôi sản phẩm chưa được nhân viên y tế hướng dẫn.

Chú ý sức khỏe tuyến vú

Khi vú sưng đau hoặc có biểu hiện giống cúm, cần được tư vấn. Không phải mọi viêm vú đều cần kháng sinh, nhưng trường hợp nghi nhiễm khuẩn phải được đánh giá. Tránh tự ngừng cho bú đột ngột.

Theo dõi khám sau sinh đúng lịch

WHO khuyến nghị chăm sóc trong 24 giờ đầu và các lần liên hệ bổ sung vào khoảng 48–72 giờ, ngày 7–14 và tuần thứ 6 đối với mẹ, trẻ khỏe mạnh. Lịch thực tế cần theo hướng dẫn của bác sĩ và cơ sở y tế. Khi có bất thường hãy thăm khám sớm, không chờ đến ngày hẹn.

13. Câu hỏi thường gặp về nhiễm trùng hậu sản

Hậu sản và nhiễm trùng hậu sản có giống nhau không?

• Không. Hậu sản là giai đoạn sinh lý sau sinh. Nhiễm trùng hậu sản là một biến chứng có thể xuất hiện trong giai đoạn này, cần được đánh giá và điều trị theo nguyên nhân.

Sinh thường có bị nhiễm trùng hậu sản không?

• Vẫn có nguy cơ. Mẹ sinh thường vẫn có thể gặp nhiễm trùng tử cung hoặc vết khâu tầng sinh môn. Vì vậy, cần theo dõi triệu chứng ở cả mẹ sinh thường và sinh mổ.

Không sốt có loại trừ nhiễm trùng không?

• Không. Vết thương chảy mủ, đau tăng hoặc sản dịch hôi vẫn cần kiểm tra. Hạ thân nhiệt kèm tình trạng không khỏe cũng có thể là dấu hiệu đáng lo ở người mới sinh.

Sản dịch màu vàng hoặc trắng có phải nhiễm trùng?

• Không hẳn. Đây có thể là diễn biến bình thường khi tử cung hồi phục. Tuy nhiên rất cần chú ý mùi hôi, lượng tăng bất thường, đau bụng hoặc sốt đi kèm thay vì chỉ nhìn màu sắc.

Có thể tự điều trị nhiễm trùng hậu sản tại nhà không?

• Không nên tự điều trị khi chưa được khám. Một số trường hợp có thể điều trị ngoại trú theo chỉ định, trong khi trường hợp khác cần nhập viện. Vệ sinh và nghỉ ngơi không thay thế được điều trị nhiễm khuẩn.

Khi nhận thấy triệu chứng nhiễm trùng hậu sản, mẹ cần liên hệ cơ sở y tế gần nhất để được hỗ trợ kịp thời.

Thông tin từ Bệnh viện Quốc tế City

Nhằm tạo điều kiện cấp cứu kịp thời cho bệnh nhân, từ nay đến hết ngày 31/12/2026, Bệnh viện Quốc tế City triển khai chương trình ‘Đón bệnh Cấp Cứu 0 Đồng trong phạm vi 15km’, sẵn sàng đồng hành cùng bạn và gia đình trong các tình huống khẩn cấp.

• Miễn phí lượt đi từ điểm đón đến Khoa Cấp cứu Bệnh viện Quốc tế City.
• Đội ngũ y bác sĩ cấp cứu nhanh, chuyên nghiệp.
• Xe cấp cứu hiện đại, đầy đủ trang thiết bị y tế.
• Hoạt động 24/7, kể cả ban đêm và ngày lễ, Tết.

Khi cần hỗ trợ, Quý khách có thể liên hệ Khoa Cấp cứu Bệnh viện Quốc tế City qua hotline (028) 6290 1155 hoặc Fanpage Bệnh viện Quốc tế City. Hãy cung cấp rõ tình trạng người bệnh và làm theo hướng dẫn sơ cứu trong lúc chờ hỗ trợ.

➤ Đọc thêm: BỆNH VIỆN QUỐC TẾ CITY ĐÓN BỆNH CẤP CỨU 0 ĐỒNG TRONG PHẠM VI 15KM

—————————

BỆNH VIỆN QUỐC TẾ CITY

🏥 Địa chỉ: Số 3 Đường 17A, Phường An Lạc, TP.HCM

☎ Tổng đài: 1900 8146

☎ Xe cấp cứu 24/7: (028) 6290 1155

🌐 Website: https://cih.com.vn

🔖 Tiktok CIH: https://www.tiktok.com/@benhvienquoctecity