Lọc máu liên tục là gì? Tìm hiểu 4 hiệu quả điều trị tại icu - CIH

Lọc máu liên tục CRRT hỗ trợ bệnh nhân tại ICU như thế nào? Khi người thân điều trị tại khoa Hồi sức tích cực (ICU) được chỉ định lọc máu liên tục, gia đình thường lo lắng: Tình trạng đã nghiêm trọng đến mức nào? Lọc máu có giúp hồi phục không? Sau điều trị có phải chạy thận suốt đời?

Cùng tìm hiểu chỉ định, hiệu quả và khả năng hồi phục chức năng thận sau điều trị.

1. Lọc máu liên tục là gì?

Lọc máu liên tục, viết tắt CRRT từ Continuous Renal Replacement Therapy, là liệu pháp thay thế thận được thực hiện chậm và kéo dài, thường hướng tới vận hành 24 giờ mỗi ngày khi có chỉ định.

Chương trình nổi bật

Trong quá trình điều trị, máu được đưa qua hệ thống dây dẫn và màng lọc bên ngoài cơ thể, sau đó trở lại tuần hoàn. Hệ thống hỗ trợ loại bỏ những chất và lượng nước mà thận đang không xử lý đầy đủ.

Lọc máu không phải là lấy toàn bộ máu của người bệnh rồi thay bằng máu mới. Máu lưu chuyển qua hệ thống để thực hiện quá trình lọc và được đưa trở lại cơ thể.

Điều trị có thể tạm gián đoạn khi thay quả lọc, xử lý hệ thống hoặc thực hiện thủ thuật. Vì vậy, “liên tục” mô tả phương thức điều trị kéo dài, không có nghĩa máy luôn hoạt động hoàn toàn không gián đoạn.

2. Vì sao bệnh nhân ICU có thể cần lọc máu liên tục?

Thận giúp đào thải chất thải, điều hòa nước, điện giải và duy trì cân bằng axit–bazơ. Khi chức năng thận suy giảm đột ngột, chất thải và dịch có thể tích tụ, ảnh hưởng đến nhiều cơ quan.

Tại ICU, tổn thương thận cấp có thể xuất hiện trong bối cảnh nhiễm trùng nặng, sốc, mất máu, giảm tưới máu thận hoặc sau phẫu thuật. Một số thuốc và bệnh tim, gan, thận có sẵn cũng có thể góp phần làm tình trạng phức tạp hơn.

Người bệnh có thể tiểu ít, phù, khó thở, buồn nôn hoặc thay đổi ý thức. Tuy nhiên, tổn thương thận cấp đôi khi không có triệu chứng rõ, cần được phát hiện qua xét nghiệm và theo dõi.

Không phải bệnh nhân nào tại ICU cũng cần CRRT. Bác sĩ sẽ đánh giá liệu chức năng thận hiện tại còn đáp ứng đủ nhu cầu cơ thể và các biện pháp điều trị khác có hiệu quả hay không.

3. Khi nào bệnh nhân ICU cần lọc máu liên tục?

Quyết định lọc máu không dựa riêng vào một kết quả urê hoặc creatinin tăng. Bác sĩ cần xem xét toàn trạng, diễn tiến xét nghiệm, lượng nước tiểu, cân bằng dịch và đáp ứng điều trị.

Những tình huống cần đánh giá liệu pháp thay thế thận khẩn cấp gồm các rối loạn không đáp ứng với điều trị nội khoa:

• Tăng kali máu: có thể gây rối loạn nhịp tim nguy hiểm.
• Toan chuyển hóa: tình trạng máu có tính axit quá mức.
• Quá tải dịch hoặc phù phổi: ảnh hưởng hô hấp và tuần hoàn.
• Biến chứng do urê huyết: chẳng hạn bệnh não hoặc viêm màng ngoài tim.

Đây là những chỉ định đánh giá lọc máu nói chung. Việc lựa chọn lọc máu liên tục CRRT hay phương thức khác còn phụ thuộc tình trạng huyết động và mục tiêu điều trị.

Gia đình không nên chờ xét nghiệm tăng đến một “ngưỡng thật cao” mới đồng ý điều trị khi bác sĩ đã xác định có biến chứng đe dọa tính mạng.

4. Lọc máu liên tục khác lọc máu ngắt quãng như thế nào?

Cả hai phương pháp đều hỗ trợ thay thế chức năng thận nhưng khác cách phân bố điều trị theo thời gian.

Lọc máu liên tục CRRT thường được cân nhắc ở bệnh nhân huyết động không ổn định vì cho phép loại bỏ dịch và chất hòa tan từ từ. Tuy nhiên, không thể kết luận phương pháp này luôn tốt hơn hoặc bảo đảm tỷ lệ sống cao hơn cho mọi người bệnh. Các phương thức có thể bổ sung cho nhau trong từng giai đoạn.

5. Quy trình lọc máu liên tục tại ICU

Đánh giá và xác định mục tiêu

Trước điều trị, bác sĩ xem xét chỉ định, tình trạng tuần hoàn, nguy cơ chảy máu và các vấn đề cần ưu tiên. Mục tiêu có thể là giảm quá tải dịch, điều chỉnh kali hoặc kiểm soát toan chuyển hóa.

Gia đình nên cung cấp tiền sử bệnh thận, thuốc đang sử dụng, dị ứng và thông tin những lần lọc máu trước đây nếu có.

Thiết lập đường vào mạch máu

Một ống thông chuyên dụng được đặt vào tĩnh mạch lớn để dẫn máu đến máy và đưa máu trở lại cơ thể. Thủ thuật cần tuân thủ quy trình vô khuẩn và được thực hiện bởi nhân viên có chuyên môn.

Vận hành hệ thống

Máu đi qua màng lọc kết hợp với các loại dịch phù hợp. Tùy phương thức, quá trình loại bỏ chất hòa tan có thể dựa trên khuếch tán, đối lưu hoặc kết hợp.

Theo dõi và điều chỉnh

Trong khi lọc máu liên tục, nhân viên y tế theo dõi huyết áp, cân bằng dịch, xét nghiệm và hoạt động của hệ thống. Việc sử dụng chống đông để hạn chế đông quả lọc phải được cân nhắc theo nguy cơ từng người bệnh.

6. Đánh giá hiệu quả lọc máu liên tục tại ICU như thế nào?

Hiệu quả lọc máu liên tục cần được đánh giá bằng cả xét nghiệm và diễn tiến lâm sàng.

Kiểm soát dịch dư thừa

Ở bệnh nhân quá tải dịch, điều trị hướng tới cân bằng phù hợp giữa lượng đưa vào và lượng loại bỏ. Mục tiêu không phải lấy càng nhiều nước càng tốt.

Bác sĩ theo dõi lượng dịch, huyết áp, tình trạng phù và hô hấp để điều chỉnh. Nếu loại bỏ dịch vượt khả năng dung nạp của tuần hoàn, người bệnh vẫn có thể tụt huyết áp.

Điều chỉnh điện giải và toan–kiềm

Xét nghiệm kali cùng các thông số liên quan giúp xác định rối loạn đang cải thiện hay cần điều chỉnh điều trị. Đồng thời, cần phát hiện tình trạng một số chất giảm quá mức trong quá trình lọc.

Kiểm soát chất thải

Urê và creatinin cung cấp thông tin về quá trình điều trị. Tuy nhiên, các chất này giảm khi đang lọc có thể phản ánh tác dụng của máy, chưa chứng minh thận đã tự đào thải hiệu quả.

Đánh giá toàn trạng

Tuần hoàn, hô hấp, ý thức và diễn tiến bệnh nguyên nhân đều cần được xem xét. Người bệnh có thể kiểm soát tốt xét nghiệm nhưng vẫn nguy kịch vì tổn thương cơ quan khác.

7. Sau bao lâu lọc máu liên tục có hiệu quả?

Không có mốc thời gian chung để khẳng định mọi bệnh nhân sẽ cải thiện sau vài giờ hoặc vài ngày.

Một số chỉ số có thể thay đổi trong quá trình điều trị, nhưng mức độ cải thiện phụ thuộc rối loạn ban đầu, tình trạng bệnh và thời gian hệ thống hoạt động thực tế.

Gia đình nên trao đổi theo từng mục tiêu:

• Rối loạn nào đang được ưu tiên xử trí?
• Kali, toan–kiềm và cân bằng dịch thay đổi ra sao?
• Người bệnh có dung nạp việc loại bỏ dịch không?
• Những yếu tố nào vẫn khiến tình trạng nguy kịch?

Cách trao đổi này giúp hiểu tiến triển rõ hơn câu hỏi “lọc xong đã khỏe chưa”. Khi bác sĩ cần thêm thời gian theo dõi, có thể là do phải đánh giá xu hướng qua nhiều thời điểm.

Cũng cần phân biệt kiểm soát được rối loạn nhờ máy với cơ thể tự duy trì được cân bằng sau khi giảm hỗ trợ. Hai kết quả này liên quan nhưng không đồng nghĩa.

8. Lọc máu liên tục có điều trị được nhiễm trùng huyết không?

Bệnh nhân nhiễm trùng huyết hoặc sốc nhiễm trùng có thể cần lọc máu nếu kèm tổn thương thận và chỉ định phù hợp.

Tuy nhiên, CRRT không thay thế kháng sinh, kiểm soát ổ nhiễm trùng và hồi sức tuần hoàn. Không nên hiểu phương pháp này là “lọc sạch vi khuẩn”, “loại bỏ toàn bộ độc tố” hoặc bảo đảm đảo ngược suy đa cơ quan.

Hướng dẫn Surviving Sepsis Campaign không khuyến nghị liệu pháp thay thế thận cho người bệnh nhiễm trùng huyết có tổn thương thận cấp nhưng chưa có chỉ định rõ ràng. Vai trò của các kỹ thuật thanh lọc máu bổ sung cũng cần được phân biệt với mục tiêu hỗ trợ thận của CRRT.

Gia đình có thể hỏi để được nhân viên y tế giải đáp chi tiết: “Mục tiêu lọc máu hiện tại là gì? Giúp cải thiện sức khỏe của người thân như thế nào?”

9. Gia đình cần lưu ý gì khi người thân lọc máu tại ICU?

Gia đình có thể hỗ trợ bằng cách cung cấp thông tin chính xác của bệnh nhân và phối hợp với đội ngũ điều trị:

• Chuẩn bị danh sách thuốc, thực phẩm bổ sung và tiền sử bệnh.
• Cử người đại diện tiếp nhận thông tin để hạn chế hiểu nhầm.
• Hỏi rõ mục tiêu điều trị và thời điểm cập nhật tiếp theo.
• Tuân thủ vệ sinh tay và quy định thăm bệnh.
• Không tự chạm vào máy, dây dẫn hoặc ống thông.
• Không tự cho người bệnh uống nước, dùng thuốc hay ăn bổ sung.

Nếu thấy chảy máu, dây dẫn bất thường hoặc người bệnh có thay đổi trong lúc thăm, hãy báo nhân viên y tế tại khoa ngay.

Những câu hỏi nên trao đổi với bác sĩ

Gia đình có thể chuẩn bị ba câu hỏi ngắn để cập nhật nhanh tình hình sức khỏe người thân với nhân viên y tế, ví dụ như: “So với hôm qua, vấn đề sức khỏe nào đã cải thiện?”, “Vấn đề nào chưa kiểm soát được?”.

Trao đổi rõ với tinh thần lắng nghe tiếp thu để đồng hành cùng đội ngũ y bác sĩ khoa ICU trên hành trình phục hồi sức khỏe của người bệnh.

➤ Xem thêm về video giới thiệu Khoa ICU tại Bệnh viện Quốc tế City:

10. Câu hỏi thường gặp về lọc máu liên tục

Lọc máu liên tục có làm người bệnh phụ thuộc máy không?

• Không thể kết luận như vậy. Nhu cầu tiếp tục lọc phụ thuộc mức tổn thương và khả năng hồi phục của thận cũng như theo chỉ định của bác sĩ. Một số bệnh nhân tổn thương thận cấp chỉ cần hỗ trợ tạm thời.

Lọc máu liên tục có chắc chắn tốt hơn lọc ngắt quãng không?

• Không có phương thức tốt nhất cho mọi bệnh nhân. Tùy vào tình trạng, bác sĩ lựa chọn theo tình trạng tuần hoàn, nhu cầu kiểm soát dịch, chuyển hóa và diễn tiến điều trị.

Sau xuất viện có cần kiểm tra thận không?

• Có. Người từng tổn thương thận cấp cần tái khám theo hẹn, kể cả khi đã ngừng lọc máu, để đánh giá mức hồi phục và phát hiện vấn đề còn tồn tại.

11. Khi nào cần đưa người bệnh đi cấp cứu?

Tiểu ít rõ rệt, khó thở, phù tăng nhanh hoặc thay đổi ý thức là những biểu hiện cần được đánh giá y tế. Nếu khó thở dữ dội, bất tỉnh, co giật hoặc diễn tiến xấu nhanh, cần gọi cấp cứu ngay.

Gọi ngay 115 hoặc hotline (028) 6290 1155 cấp cứu của Bệnh viện Quốc tế City

• Không tự xác định nhu cầu lọc máu liên tục dựa trên triệu chứng hoặc kết quả xét nghiệm cũ. Thăm khám kịp thời giúp xác định nguyên nhân và lựa chọn điều trị phù hợp.

Lọc máu liên tục tại ICU là một phần của điều trị hồi sức toàn diện

• Hiểu đúng mục tiêu và phối hợp với đội ngũ y bác sĩ khoa Hồi sức tích cực giúp gia đình đồng hành tốt hơn trong giai đoạn người thân cần chăm sóc chuyên sâu.

Thông tin từ Bệnh viện Quốc tế City

Nhằm tạo điều kiện cấp cứu kịp thời cho bệnh nhân, từ nay đến hết ngày 31/12/2026, Bệnh viện Quốc tế City triển khai chương trình ‘Đón bệnh Cấp Cứu 0 Đồng trong phạm vi 15km’, sẵn sàng đồng hành cùng bạn và gia đình trong các tình huống khẩn cấp.

• Miễn phí lượt đi từ điểm đón đến Khoa Cấp cứu Bệnh viện Quốc tế City.
• Đội ngũ y bác sĩ cấp cứu nhanh, chuyên nghiệp.
• Xe cấp cứu hiện đại, đầy đủ trang thiết bị y tế.
• Hoạt động 24/7, kể cả ban đêm và ngày lễ, Tết.

Khi cần hỗ trợ, Quý khách có thể liên hệ Khoa Cấp cứu Bệnh viện Quốc tế City qua hotline (028) 6290 1155 hoặc Fanpage Bệnh viện Quốc tế City. Hãy cung cấp rõ tình trạng người bệnh và làm theo hướng dẫn sơ cứu trong lúc chờ hỗ trợ.

➤ Đọc thêm:

• ICU LÀ KHOA GÌ? TÌM HIỂU 4 VAI TRÒ VÀ CHỨC NĂNG CỦA KHOA ICU
• BỆNH VIỆN QUỐC TẾ CITY ĐÓN BỆNH CẤP CỨU 0 ĐỒNG TRONG PHẠM VI 15KM

—————————
BỆNH VIỆN QUỐC TẾ CITY

🏥 Địa chỉ: Số 3 Đường 17A, Phường An Lạc, TP.HCM

☎ Tổng đài: 1900 8146

☎ Xe cấp cứu 24/7: (028) 6290 1155

🌐 Website: https://cih.com.vn

🔖 Tiktok CIH: https://www.tiktok.com/@benhvienquoctecity