6 DẤU HIỆU ĐỘT QUỴ: NHẬN BIẾT NHANH VÀ XỬ TRÍ ĐÚNG

Dấu hiệu đột quỵ điển hình như: Đang trò chuyện, người thân bỗng nói đớ, méo miệng hoặc làm rơi đồ vì một tay yếu đi. Có người vẫn tỉnh táo, chỉ thấy chóng mặt, nhìn đôi hoặc bước đi loạng choạng. Những biểu hiện này dễ bị nhầm với mệt mỏi, nhưng cũng có thể là dấu hiệu đột quỵ cần cấp cứu ngay.

Khi nghi xuất hiện dấu hiệu đột quỵ, hãy gọi cấp cứu, ghi thời điểm xuất hiện triệu chứng và làm theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Không chờ người bệnh tự hồi phục, không tự cho ăn uống hay dùng thuốc. Nhận biết sớm và hành động đúng giúp người bệnh tiếp cận điều trị kịp thời.

Đột quỵ là gì, vì sao cần cấp cứu ngay?

Đột quỵ xảy ra khi mạch máu nuôi não bị tắc hoặc mạch máu não bị vỡ, khiến mô não bị tổn thương. Hai dạng chính là đột quỵ thiếu máu não và đột quỵ xuất huyết. Phương pháp điều trị khác nhau tùy loại đột quỵ và tình trạng cụ thể.

Gia đình không thể phân biệt hai dạng này chỉ qua biểu hiện bên ngoài. Người bệnh cần được bác sĩ thăm khám, chụp não và thực hiện các đánh giá cần thiết.

Dấu hiệu đột quỵ có thể ảnh hưởng đến vận động, ngôn ngữ, thị lực, khả năng nuốt hoặc ý thức. Điều trị sớm giúp tăng cơ hội sống và giảm mức độ di chứng. Vì vậy, không nên chờ đến khi người bệnh liệt hoàn toàn hoặc bất tỉnh mới tìm hỗ trợ.

Dấu hiệu đột quỵ qua quy tắc BE FAST

Dấu hiệu đột quỵ thường xuất hiện đột ngột. Quy tắc BE FAST giúp ghi nhớ những biểu hiện cần cảnh giác, đặc biệt khi người bệnh đang sinh hoạt bình thường rồi bất ngờ có thay đổi.

• B – Balance: Đột ngột mất thăng bằng
  Người bệnh có thể đi loạng choạng, đứng không vững, khó phối hợp động tác hoặc chóng mặt bất thường. Không yêu cầu người bệnh đứng dậy, đi thử nếu có nguy cơ té ngã.
• E – Eyes: Đột ngột thay đổi thị lực
  Biểu hiện có thể là nhìn mờ, nhìn đôi hoặc mất thị lực ở một hay hai mắt. Hãy hỏi người bệnh có nhìn rõ như bình thường không, nhất là khi họ đồng thời chóng mặt hoặc khó đi lại.
• F – Face: Méo miệng, bất thường khuôn mặt
  Một bên mặt có thể xệ xuống hoặc tê. Yêu cầu người bệnh cười để quan sát hai bên mặt có cân xứng không. Nụ cười lệch hoặc méo miệng mới xuất hiện là dấu hiệu đáng lo.
• A – Arms: Yếu hoặc tê một bên tay
  Yêu cầu người bệnh giơ hai tay. Một tay có thể không nâng được, nâng khó hoặc từ từ rơi xuống. Không cần đợi đến khi tay hoàn toàn bất động mới gọi cấp cứu.
• S – Speech: Nói khó hoặc không hiểu lời nói
  Người bệnh có thể nói đớ, nói không rõ, khó tìm từ hoặc không hiểu câu hỏi quen thuộc. Có thể yêu cầu họ nhắc lại một câu đơn giản để nhận thấy sự thay đổi.
• T – Time: Gọi cấp cứu ngay
  Chỉ cần một dấu hiệu nghi ngờ, hãy gọi 115 hoặc hotline (028) 6290 1155 cấp cứu của Bệnh viện Quốc tế City. Không cần có đủ mọi biểu hiện và không trì hoãn cuộc gọi cấp cứu. BE FAST giúp nhận biết đột quỵ sớm, không thay thế chẩn đoán của bác sĩ.

Dấu hiệu đột quỵ dễ bị bỏ sót

Ngoài méo miệng, yếu tay và nói đớ, người bệnh có thể xuất hiện:

• Không phải mọi cơn đau đầu, chóng mặt hay buồn nôn đều do đột quỵ.
• Tuy nhiên, cần cảnh giác khi triệu chứng xuất hiện đột ngột, khác với thường ngày, nhất là kèm yếu một bên, khó nói hoặc thay đổi thị lực.

Người bệnh vẫn tỉnh táo, trả lời được hoặc không đau đầu không có nghĩa là đã loại trừ dấu hiệu đột quỵ.

Nghi ngờ người thân đột quỵ cần làm gì ngay?

Gọi cấp cứu ngay và mô tả rõ tình trạng

1. Gọi 115 hoặc hotline (028) 6290 1155 cấp cứu của Bệnh viện Quốc tế City.

2. Cung cấp địa chỉ rõ ràng, dễ tìm.

3. Mô tả triệu chứng, thời điểm khởi phát, tuổi và bệnh nền nếu có.

4. Thông báo các bước đã xử trí trước đó.

5. Làm theo hướng dẫn của nhân viên y tế trong lúc chờ xe.

Ghi thời điểm xuất hiện triệu chứng

Thông tin thời gian giúp bác sĩ đánh giá phương án điều trị. Cần ghi:

• Thời điểm đầu tiên nhận thấy biểu hiện bất thường.
• Lần cuối người bệnh còn hoàn toàn bình thường, nếu không rõ lúc khởi phát.
• Ví dụ, người bệnh đi ngủ lúc 22 giờ vẫn bình thường nhưng 6 giờ sáng thức dậy đã yếu tay chân: hãy báo cả hai mốc. Không mặc định 6 giờ là thời điểm bắt đầu đột quỵ và không tự đoán một giờ khởi phát.

Chuẩn bị thông tin y tế

Nếu có thể thực hiện nhanh, chuẩn bị danh sách thuốc đang dùng, thông tin bệnh nền, dị ứng, tiền sử đột quỵ và số điện thoại người thân. Đặc biệt, cần báo việc sử dụng thuốc chống đông hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu.

Có thể mang theo đơn thuốc hoặc chụp ảnh vỏ thuốc. Tuy nhiên, không để việc tìm giấy tờ, thuốc hay đồ dùng làm chậm việc cấp cứu.

Sơ cứu đột quỵ tại nhà trong lúc chờ hỗ trợ

Sơ cứu đột quỵ tại nhà nhằm giữ người bệnh an toàn và theo dõi tình trạng, không thay thế điều trị tại bệnh viện. Cách hỗ trợ phụ thuộc mức độ tỉnh táo và nhịp thở.

Người bệnh còn tỉnh

Cho người bệnh nghỉ ở tư thế an toàn, thoải mái, có hỗ trợ đầu và vai. Trấn an, nới lỏng quần áo chật và không để họ tự đứng dậy hoặc đi lại.

Khi cần thay đổi tư thế, đỡ phần tay chân yếu, tránh kéo giật. Nếu người bệnh nôn, hỗ trợ nằm nghiêng để chất nôn thoát ra ngoài và báo cho nhân viên cấp cứu. Tiếp tục quan sát khả năng đáp ứng và nhịp thở.

Người bệnh bất tỉnh nhưng vẫn thở bình thường

Đặt người bệnh nằm nghiêng an toàn theo hướng dẫn của nhân viên cấp cứu. Theo dõi nhịp thở liên tục, không để ở một mình.

Không cho nước, thức ăn hoặc thuốc vào miệng. Nếu người bệnh vừa ngã hoặc có khả năng bị chấn thương, thông báo ngay để được hướng dẫn cách di chuyển phù hợp.

Người bệnh không đáp ứng và không thở bình thường

Nếu người bệnh không đáp ứng, không thở bình thường hoặc chỉ thở ngáp, cần nghĩ đến ngừng tim và bắt đầu hồi sinh tim phổi theo hướng dẫn.

Bật loa ngoài, làm theo chỉ dẫn của tổng đài. Với người lớn, nếu không biết hoặc không thể thổi ngạt, nhân viên cấp cứu có thể hướng dẫn ép tim ngoài lồng ngực. Không chờ xe đến mới hành động và không xem những nhịp thở ngáp rời rạc là thở bình thường.

Đột quỵ và những việc cần tránh 

Không cho ăn, uống hoặc thử khả năng nuốt

Đột quỵ có thể gây rối loạn nuốt, làm người bệnh dễ sặc dù vẫn tỉnh. Không cho uống nước, sữa, nước đường hay ăn cháo để “lấy sức”. Cũng không yêu cầu uống thử nước để xem có nuốt được không.

Không tự cho dùng thuốc

Không tự dùng aspirin, thuốc chống đông, thuốc hạ huyết áp hoặc thuốc truyền miệng “chống đột quỵ”. Aspirin có thể khiến chảy máu nặng hơn nếu người bệnh bị đột quỵ xuất huyết.

Ngay cả thuốc người bệnh thường dùng cũng cần hỏi nhân viên y tế trước khi cho uống trong tình huống nghi đột quỵ. Việc lựa chọn thuốc phải dựa trên đánh giá chuyên môn.

Không trì hoãn cấp cứu bằng mẹo dân gian

• Không chích máu đầu ngón tay, cạo gió, bấm huyệt hay xoa bóp để “chờ tỉnh lại”. Ưu tiên là gọi cấp cứu, theo dõi nhịp thở và hỗ trợ theo hướng dẫn.
• Không mất thời gian tìm thuốc hoặc chờ người quen đến xem tình trạng trước khi gọi. Nếu đã nhận thấy dấu hiệu đột quỵ, hãy hành động ngay.

Dấu hiệu đột quỵ thuyên giảm có cần đi cấp cứu không?

Câu trả lời là Có. Méo miệng, yếu tay hoặc nói khó rồi tự hết có thể liên quan đến cơn thiếu máu não thoáng qua, còn gọi là TIA. Đây là tình trạng cảnh báo cần được đánh giá khẩn cấp.

Gia đình không thể tự phân biệt TIA và đột quỵ chỉ dựa vào việc triệu chứng kéo dài vài phút hay đã cải thiện. Vì vậy:

• Không hủy cấp cứu khi người bệnh nói rõ hoặc vận động lại được.
• Không cho rằng “hết triệu chứng là hết nguy hiểm”.
• Báo đầy đủ biểu hiện đã xảy ra và thời gian kéo dài, dù lúc nhân viên y tế đến người bệnh có vẻ bình thường.

Đánh giá sớm giúp xác định nguyên nhân và lựa chọn biện pháp giảm nguy cơ tiếp theo.

Không tự kết luận “đã quá giờ vàng” rồi để người bệnh ở nhà. Cũng không hiểu khả năng điều trị muộn là có thể chờ thêm: càng sớm được đánh giá, người bệnh càng có cơ hội tiếp cận phương án phù hợp.

Nên đưa người bệnh đột quỵ đến cơ sở y tế nào?

Khi có dấu hiệu đột quỵ, nên gọi cấp cứu để được đánh giá ban đầu và điều phối đến bệnh viện có khả năng xử trí phù hợp. Đội ngũ y bác sĩ cấp cứu có thể theo dõi, hỗ trợ trên đường và thông báo trước cho nơi tiếp nhận.

Nếu gặp trở ngại, hãy trao đổi ngay với số hotline khoa Cấp cứu của bệnh viện để được hướng dẫn phương án di chuyển. Không để người bệnh tự lái xe.

Không nên đi vòng qua nhiều phòng khám hoặc chờ khám theo lịch thông thường. Mục tiêu là tiếp cận nhanh cơ sở y tế đầy đủ năng lực có thể thăm khám, điều trị đột quỵ càng sớm càng tốt.

Dấu hiệu đột quỵ và các câu hỏi thường gặp

Chỉ yếu nhẹ một tay có đáng lo không?

• Có, nếu tình trạng xuất hiện đột ngột và khác với bình thường. Dấu hiệu đột quỵ không nhất thiết là liệt hoàn toàn. Cần gọi cấp cứu ngay khi nghi ngờ, nhất là khi đồng thời có méo miệng, khó nói hoặc thay đổi thị lực.

Chỉ chóng mặt có phải đột quỵ không?

• Chóng mặt có nhiều nguyên nhân. Tuy nhiên, chóng mặt đột ngột kèm không đứng vững, nhìn đôi, khó nói hoặc yếu một bên cần được đánh giá khẩn cấp. Không tự kết luận là rối loạn tiền đình chỉ dựa vào cảm giác chóng mặt.

Người trẻ có thể bị đột quỵ không?

• Có. Đột quỵ có thể xảy ra ở nhiều độ tuổi, đang có xu hướng trẻ hóa. Khi xuất hiện biểu hiện nghi ngờ, cách xử trí vẫn là gọi cấp cứu ngay; không bỏ qua chỉ vì người bệnh còn trẻ hoặc trước đó khỏe mạnh.

Có cần chờ đo huyết áp rồi mới gọi cấp cứu?

• Không. Việc gọi cấp cứu hỗ trợ không nên phụ thuộc vào kết quả đo huyết áp. Nếu có sẵn chỉ số, hãy báo lại cho nhân viên y tế; không tự dùng thêm thuốc để hạ nhanh và không trì hoãn vì muốn đo lại nhiều lần.

Người bệnh nói “không sao” thì có thể chờ không?

• Không nên chờ khi đã có dấu hiệu nghi ngờ. Hãy bình tĩnh mô tả điều gia đình quan sát được, giải thích cần kiểm tra sớm và gọi cấp cứu. Khả năng trò chuyện hay việc người bệnh tự thấy đỡ không đủ để loại trừ dấu hiệu đột quỵ.

Nhận biết dấu hiệu đột quỵ là để hành động sớm: gọi cấp cứu, ghi mốc thời gian, theo dõi nhịp thở và sơ cứu theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Đừng chờ triệu chứng nặng hơn hoặc tự hết mới quyết định tìm hỗ trợ.

Thông tin từ Bệnh viện Quốc tế City

Nhằm tạo điều kiện cấp cứu kịp thời cho bệnh nhân, từ nay đến hết ngày 31/12/2026, Bệnh viện Quốc tế City triển khai chương trình ‘Đón bệnh Cấp Cứu 0 Đồng trong phạm vi 15km’, sẵn sàng đồng hành cùng bạn và gia đình trong các tình huống khẩn cấp.

• Miễn phí lượt đi từ điểm đón đến Khoa Cấp cứu Bệnh viện Quốc tế City.
• Đội ngũ y bác sĩ cấp cứu nhanh, chuyên nghiệp.
• Xe cấp cứu hiện đại, đầy đủ trang thiết bị y tế.
• Hoạt động 24/7, kể cả ban đêm và ngày lễ, Tết.

Khi cần hỗ trợ, Quý khách có thể liên hệ Khoa Cấp cứu Bệnh viện Quốc tế City qua hotline (028) 6290 1155 hoặc Fanpage Bệnh viện Quốc tế City. Hãy cung cấp rõ tình trạng người bệnh và làm theo hướng dẫn sơ cứu trong lúc chờ hỗ trợ.

➤ Đọc thêm: BỆNH VIỆN QUỐC TẾ CITY ĐÓN BỆNH CẤP CỨU 0 ĐỒNG TRONG PHẠM VI 15KM

—————————

BỆNH VIỆN QUỐC TẾ CITY

🏥 Địa chỉ: Số 3 Đường 17A, Phường An Lạc, TP.HCM

☎ Tổng đài: 1900 8146

☎ Xe cấp cứu 24/7: (028) 6290 1155

🌐 Website: https://cih.com.vn

🔖 Tiktok CIH: https://www.tiktok.com/@benhvienquoctecity