Ngứa da bất thường là tín hiệu của 4 loại bệnh - CIH

Nếu không mắc bệnh về da hoặc không bị kích thích từ tác nhân bên ngoài, bạn có thể đang mắc bệnh tiểu đường, bệnh gan mật, tuyến giáp hay khối u ác tính nếu đột nhiên xuất hiện triệu chứng ngứa da bất thường.

Hầu hết mọi người đều từng trải qua cảm giác ngứa ngáy khó chịu, đặc biệt trong thời điểm giao mùa hanh khô khi hàng rào bảo vệ da bị thiếu nước hoặc tiếp xúc với phấn hoa, bụi bẩn. Trong những trường hợp sinh lý này, việc tắm rửa sạch sẽ hoặc thoa kem dưỡng ẩm sẽ nhanh chóng giúp xoa dịu làn da.

Ngoài ra, các bệnh lý da liễu kinh điển như viêm da cơ địa, chàm da hay viêm nang lông cũng là nguyên nhân gây ngứa thường gặp. Tuy nhiên, nếu bạn bị ngứa râm ran hoặc dữ dội kéo dài trên vùng da hoàn toàn bình thường (không có nốt mẩn đỏ, không có ban dị ứng), đây là tín hiệu báo động đỏ từ các cơ quan nội tạng bên trong cơ thể.

Chương trình nổi bật

Bác sĩ Bệnh viện Quốc tế City (CIH) giải đáp: Triệu chứng ngứa da bất thường không rõ nguyên nhân ngoài da là dấu hiệu cảnh báo của 4 nhóm bệnh lý nội khoa chuyển hóa và ung bướu nguy hiểm: bệnh đái tháo đường (tổn thương thần kinh vi mạch), bệnh lý gan mật (hội chứng ứ trệ muối mật), rối loạn hormone tuyến giáp (cường giáp/suy giáp) và các khối u ác tính (ung thư đại trực tràng, tụy, hạch). Người bệnh cần xét nghiệm máu và tầm soát chuyên sâu để can thiệp kịp thời.

1. Ngứa da do biến chứng thần kinh và mất nước ở bệnh đái tháo đường

Bệnh đái tháo đường (tiểu đường) là một trong những rối loạn chuyển hóa phổ biến nhất hiện nay. Thống kê lâm sàng cho thấy có từ 10% đến 40% bệnh nhân tiểu đường ở giai đoạn đầu trải qua tình trạng ngứa ngáy khó chịu ở nhiều mức độ khác nhau.

Căn nguyên ngứa da ở người bệnh tiểu đường xuất phát từ hai cơ chế sinh lý bệnh chính:

• Tổn thương thần kinh ngoại biên: Nồng độ đường trong máu tăng cao kéo dài sẽ phá hủy các vi mạch máu nuôi dưỡng dây thần kinh cảm giác dưới da, dẫn đến tình trạng rối loạn dẫn truyền tín hiệu và gây cảm giác châm chích, ngứa ngáy ran rát như kiến bò.
• Mất nước mạn tính nội bào: Lượng đường huyết vượt ngưỡng an toàn làm tăng áp suất thẩm thấu trong lòng mạch, rút nước từ các tế bào mô vào dòng máu để đào thải qua nước tiểu. Tình trạng này khiến các tuyến mồ hôi và bã nhờn teo nhỏ, dẫn đến khô da nghiêm trọng và nứt nẻ gây ngứa.
• Biến chứng suy thận do tiểu đường: Khi tiểu đường tiến triển âm thầm gây tổn thương màng lọc cầu thận, urê và độc chất tích tụ trong máu cũng bài tiết qua da gây kích ứng ngứa dữ dội.

Người bệnh tiểu đường có triệu chứng ngứa da nên khám định kỳ tại Khoa Nội tiết Bệnh viện Quốc tế City để kiểm soát chặt chẽ chỉ số HbA1c và ngăn ngừa biến chứng thần kinh, bàn chân đái tháo đường.

Nên đi khám chuyên khoa sớm nếu cảm thấy bị ngứa một cách bất thường mà không rõ nguyên nhân.

2. Ngứa da kéo dài – Tín hiệu cảnh báo bệnh lý gan mật và ứ mật

Gan là cơ quan chính tổng hợp dịch mật, còn túi mật đóng vai trò lưu trữ và cô đặc mật trước khi bơm vào ruột non để tiêu hóa chất béo. Bất kỳ bệnh lý nào làm cản trở dòng chảy của mật (viêm gan virus B/C, sỏi ống mật chủ, xơ gan ứ mật hay u đường mật) đều dẫn đến hội chứng ứ mật.

Khi mật không thể bài tiết bình thường xuống ruột, sắc tố mật (bilirubin) và muối mật (axit mật) sẽ ngấm trực tiếp vào hệ tuần hoàn. Lượng muối mật tích tụ với nồng độ cao dưới lớp biểu bì sẽ kích thích mạnh mẽ các đầu mút thần kinh cảm giác ngoại biên, tạo ra cảm giác ngứa rát dữ dội, cào gãi liên tục không dứt.

Đi kèm với ngứa do gan mật thường là dấu hiệu vàng củng mạc mắt, vàng da, nước tiểu màu vàng đậm và phân đổi màu trắng nhạt. Bạn cần đến ngay Khoa Tiêu hóa – Gan mật Bệnh viện Quốc tế City để siêu âm ổ bụng và xét nghiệm men gan, bilirubin để can thiệp kịp thời.

Ngứa da toàn thân dai dẳng có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý gan mật nguy hiểm.

3. Bệnh lý tuyến giáp (Cường giáp và Suy giáp) gây ngứa da ra sao?

Tuyến giáp nằm ở vùng cổ trước, là tuyến nội tiết chủ quản tốc độ trao đổi chất của toàn bộ cơ thể. Tỷ lệ phụ nữ mắc các rối loạn tuyến giáp cao gấp 5 đến 8 lần so với nam giới.

• Bệnh suy giáp: Lượng hormone tuyến giáp (T3, T4) tiết ra không đủ khiến quá trình chuyển hóa tế bào bị đình trệ. Hoạt động tiết bã nhờn và mồ hôi suy giảm rõ rệt làm cho làn da trở nên thô ráp, bong vảy sừng và rất dễ ngứa râm ran, đặc biệt nặng hơn vào mùa đông hanh khô.
• Bệnh cường giáp: Tuyến giáp tăng tiết hormone quá mức đẩy nhanh quá trình chuyển hóa cơ bản, làm thân nhiệt tăng và mao mạch ngoại vi giãn nở. Bệnh nhân thường xuyên vã mồ hôi, da ẩm ướt tạo điều kiện cho vi nấm phát triển, dễ bùng phát các đợt mề đay ngứa ngáy toàn thân kèm theo hồi hộp, đánh trống ngực và run tay.

Rối loạn hormone tuyến giáp là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ngứa da nội khoa.

4. Ngứa da dữ dội cảnh báo khối u ác tính tiềm ẩn

Nhiều người thường không nghĩ rằng ngứa da lại có mối liên hệ mật thiết với các khối u ác tính. Tuy nhiên trên thực tế lâm sàng, ngứa da toàn thân là triệu chứng cận ung thư (Paraneoplastic syndrome) thường gặp ở bệnh nhân ung thư hạch bạch huyết (U lympho Hodgkin), ung thư đại trực tràng, ung thư biểu mô gan và ung thư tuyến tụy.

Nguyên nhân là do các tế bào khối u ác tính trong quá trình phân chia sẽ giải phóng một lượng lớn kháng nguyên lạ, enzyme phân giải protein và histamine vào máu, kích thích dữ dội các thụ thể thần kinh thụ cảm dưới da. Cơn ngứa do ung thư thường rất khốc liệt, dai dẳng nhiều tuần, không đáp ứng với thuốc kháng histamine hay kem bôi ngoài da thông thường.

Nếu bạn bị ngứa không rõ lý do đi kèm các triệu chứng cảnh báo như sụt cân không chủ đích, mệt mỏi suy nhược kéo dài, đại tiện ra máu hoặc sờ thấy hạch bất thường ở cổ, nách, bẹn, cần chủ động đăng ký Gói khám tầm soát ung thư Bệnh viện Quốc tế City để nội soi và chẩn đoán hình ảnh sớm.

5. Tầm soát sức khỏe tổng quát định kỳ để phát hiện sớm mầm bệnh

Khám sức khỏe tổng quát định kỳ là chìa khóa vàng giúp theo dõi toàn diện các chỉ số sinh hóa, huyết học và chức năng nội tạng, từ đó phát hiện sớm và điều trị dứt điểm các bệnh lý nguy hiểm ngay từ khi chưa biểu hiện triệu chứng rầm rộ.

ThS.BS. Đỗ Đức Tín – Khoa Khám sức khỏe tổng quát Bệnh viện Quốc tế City nhấn mạnh: Trong đời sống hiện đại với nhiều áp lực công việc và chế độ dinh dưỡng công nghiệp, việc chẩn đoán phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm có ý nghĩa quyết định đối với tiên lượng hồi phục. Các bệnh lý như tiểu đường, xơ gan, suy thận hay khối u ác tính nếu được phát hiện từ giai đoạn mầm mống sẽ giúp người bệnh rút ngắn thời gian điều trị, giảm thiểu chi phí và tăng tỷ lệ chữa khỏi bệnh lên mức tối đa.

Bệnh viện Quốc tế City cung cấp đa dạng các gói khám chuyên sâu cho cá nhân và doanh nghiệp: gói khám tiêu chuẩn, gói bạc, vàng, bạch kim, kim cương và gói tầm soát chuyên khoa theo độ tuổi. Quý khách có thể xem chi tiết tại Danh mục Gói khám sức khỏe tổng quát CIH.