Ngứa hoài không dứt: Cảnh giác với 7 bệnh chết người - CIH

Hãy tưởng tượng cảm giác như bị muỗi đốt hoặc kiến cắn trên da; nó có thể rất ngứa và làm cho bạn muốn gãi vùng da đó thật mạnh và thật lâu. Như vậy là chúng ta đã nhận ra rằng ngứa gây khó chịu đến thế nào.

Ngứa là triệu chứng lâm sàng của nhiều bệnh lý, chứ bản thân nó không phải là một bệnh độc lập. Căn nguyên của ngứa rất đa dạng: một số dạng ngứa chỉ thoáng qua vài phút (như do côn trùng đốt), nhưng nhiều trường hợp ngứa kéo dài hàng tuần, hàng tháng hoặc nhiều năm do các bệnh lý nội khoa mạn tính nghiêm trọng.

Bác sĩ Bệnh viện Quốc tế City (CIH) giải đáp trực tiếp: Tình trạng ngứa da kéo dài không rõ nguyên nhân ngoài da thường là dấu hiệu cảnh báo sớm của 7 bệnh lý nguy hiểm: suy thận mạn tính (ứ độc tố máu), bệnh gan mật (ứ mật), tổn thương thần kinh cột sống, bệnh Celiac, ung thư hạch (U lympho), rối loạn tuyến giáp và suy giảm nội tiết mãn kinh. Người bệnh cần thăm khám chuyên khoa sớm để xác định chính xác nguyên nhân và điều trị kịp thời.

Chương trình nổi bật

Dưới đây là phân tích chi tiết về 7 bệnh lý nguy hiểm thường biểu hiện qua triệu chứng ngứa da dai dẳng mà bạn tuyệt đối không nên chủ quan:

1. Ngứa da kéo dài cảnh báo bệnh thận mạn tính như thế nào?

Thận là cơ quan sống còn chịu trách nhiệm lọc bỏ chất thải và độc tố chuyển hóa ra khỏi máu. Nhiều nghiên cứu y khoa ghi nhận rằng có từ 40% đến hơn 80% người mắc bệnh thận mạn tính tiến triển hoặc suy thận giai đoạn cuối gặp phải triệu chứng ngứa da nghiêm trọng (hội chứng ngứa do bệnh thận – CKD-aP).

Khi chức năng lọc của cầu thận suy giảm, urê, phospho và các tinh thể cặn bã không được đào thải qua đường tiết niệu mà ngấm ngược vào tuần hoàn máu rồi lắng đọng dưới da. Tình trạng này kích thích các đầu mút dây thần kinh cảm giác, gây ngứa dữ dội, đặc biệt tăng lên vào ban đêm hoặc sau khi tắm nước ấm.

Nếu bạn bị ngứa ngáy toàn thân kèm theo mệt mỏi, phù mí mắt, phù chân hoặc nước tiểu có bọt, cần đến ngay Khoa Thận nhân tạo – Lọc máu Bệnh viện Quốc tế City (đơn vị hợp tác cùng tập đoàn B.Braun Avitum hàng đầu thế giới) để được xét nghiệm chức năng thận và định hướng can thiệp tối ưu.

2. Rối loạn chức năng gan mật và hội chứng ứ mật gây ngứa da

Tương tự như thận, gan là nhà máy lọc độc tố và sản xuất dịch mật giúp tiêu hóa chất béo. Khi các ống dẫn mật trong gan hoặc ngoài gan bị tắc nghẽn (do sỏi mật, viêm gan, xơ gan hoặc khối u chèn ép), mật không thể lưu thông tự do xuống ruột mà trào ngược vào dòng máu.

Nồng độ axit mật và bilirubin tăng vọt trong máu sẽ kích thích các thụ thể cảm giác dưới da, gây ra cơn ngứa dữ dội khắp cơ thể mà không hề có nốt ban đỏ. Đi kèm với ngứa do bệnh gan thường là triệu chứng vàng da, vàng mắt, nước tiểu màu vàng sẫm và phân bạc màu. Bạn nên chủ động thăm khám tại Khoa Tiêu hóa – Gan mật Bệnh viện Quốc tế City khi xuất hiện các dấu hiệu này.

3. Bệnh lý rễ thần kinh cột sống gây ngứa da cục bộ không phát ban

Nếu bạn bị ngứa râm ran, dai dẳng ở vùng lưng giữa hoặc một bên bả vai mà không hề có nốt ban đỏ hay tổn thương da liễu, đây rất có thể là hội chứng ngứa do thần kinh (Neuropathic itch) bắt nguồn từ bệnh lý cột sống.

Khi các đĩa đệm bị thoái hóa, thoát vị hoặc gai xương chèn ép vào rễ dây thần kinh tủy sống, các tín hiệu cảm giác bị nhiễu loạn và truyền về vỏ não dưới dạng cảm giác ngứa ngáy châm chích dữ dội. Bệnh nhân thường cảm thấy ngứa rõ rệt hơn khi ngồi lâu một tư thế hoặc khi cúi ngửa cột sống. Các bác sĩ chuyên khoa Ngoại Thần kinh – Cột sống CIH sẽ giúp chụp MRI và chẩn đoán chính xác vị trí rễ thần kinh bị chèn ép.

4. Dấu hiệu ngứa da ở bệnh tiêu chảy mỡ (Bệnh Celiac)

Bệnh Celiac là một rối loạn tự miễn dịch đường tiêu hóa xảy ra khi cơ thể không thể dung nạp protein gluten (có trong lúa mì, lúa mạch và ngũ cốc). Khi người bệnh ăn thực phẩm chứa gluten, hệ miễn dịch sẽ phản ứng thái quá, không chỉ phá hủy niêm mạc ruột non mà còn giải phóng kháng thể IgA lắng đọng dưới da.

Tình trạng này biểu hiện lâm sàng bằng bệnh viêm da dạng herpes (Dermatitis herpetiformis) với các nốt sẩn đỏ mọng nước cực kỳ ngứa ngáy, thường tập trung đối xứng ở khuỷu tay, đầu gối, mông và gáy. Áp dụng chế độ ăn kiêng gluten nghiêm ngặt kết hợp theo dõi y khoa là biện pháp duy nhất giúp thuyên giảm triệu chứng.

5. Ngứa ngáy toàn thân cảnh báo bệnh U lympho (Ung thư hạch)

U lympho (gồm U lympho Hodgkin và Non-Hodgkin) là nhóm bệnh ung thư ác tính khởi phát từ hệ bạch huyết và các tế bào miễn dịch của cơ thể. Một trong những dấu hiệu toàn thân kinh điển nhưng ít người để ý của bệnh u lympho chính là ngứa da dữ dội mà không có bất kỳ ban dị ứng nào trên bề mặt.

Căn nguyên là do các tế bào lympho ác tính giải phóng một lượng lớn cytokine và hóa chất trung gian gây viêm, tác động trực tiếp vào mạng lưới thần kinh biểu bì. Người bệnh u lympho thường có thêm các dấu hiệu ‘B’ kèm theo như: sốt nhẹ về chiều, đổ mồ hôi trộm ướt đẫm ban đêm, sút cân không rõ lý do và sưng hạch cổ, nách hoặc bẹn không đau.

6. Rối loạn nội tiết do bệnh lý tuyến giáp gây ngứa da ra sao?

Tuyến giáp điều hòa toàn bộ tốc độ chuyển hóa của cơ thể. Cả hai trạng thái rối loạn chức năng tuyến giáp đều có thể gây ngứa da nghiêm trọng:

• Suy giáp (tuyến giáp hoạt động kém): Khiến quá trình trao đổi chất chậm lại, tuyến bã nhờn và mồ hôi giảm hoạt động làm da trở nên khô ráp, nứt nẻ và ngứa ngáy mạn tính.
• Cường giáp (tuyến giáp hoạt động quá mức): Khiến thân nhiệt tăng cao, mao mạch dưới da giãn nở mạnh và tăng tiết mồ hôi liên tục, tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển và bùng phát mề đay ngứa.

Kiểm tra xét nghiệm máu định lượng hormone TSH, FT3, FT4 tại Khoa Nội tiết Bệnh viện Quốc tế City sẽ giúp phát hiện sớm các bất thường này.

7. Ngứa da ở phụ nữ trong giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh

Mãn kinh là cột mốc sinh lý tự nhiên ở phụ nữ sau tuổi 45. Trong giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh, buồng trứng suy giảm hoạt động khiến nồng độ hormone estrogen sụt giảm nghiêm trọng.

Estrogen đóng vai trò then chốt trong việc kích thích sản sinh collagen và duy trì độ ẩm tự nhiên của lớp màng lipid bảo vệ da. Khi thiếu hụt estrogen, da trở nên mỏng manh, khô ráp và cực kỳ nhạy cảm với mọi kích thích bên ngoài, dẫn đến cảm giác ngứa châm chích như có côn trùng bò trên da (hội chứng formication). Việc bổ sung dưỡng ẩm đúng cách và tham vấn chuyên gia Sản Phụ khoa CIH về liệu pháp nội tiết sẽ giúp cải thiện chất lượng cuộc sống rõ rệt.

Khi nào bệnh nhân bị ngứa da cần đi khám chuyên khoa ngay?

Nếu bạn bị ngứa kèm theo một trong các dấu hiệu cảnh báo đỏ (Red Flags) sau đây, hãy đến ngay cơ sở y tế uy tín để được thăm khám:

• Cơn ngứa kéo dài trên 2 tuần liên tục mà không đáp ứng với các loại kem bôi da thông thường.
• Ngứa dữ dội gây mất ngủ triền miên, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt hàng ngày.
• Ngứa ngáy toàn thân kèm theo vàng da, vàng mắt hoặc nước tiểu có màu sẫm như nước trà đặc.
• Ngứa đi kèm sụt cân nhanh chóng, sốt nhẹ về chiều hoặc sưng to các hạch ở cổ, nách, bẹn.
• Ngứa ở người có tiền sử mắc bệnh tiểu đường, viêm gan B, viêm gan C hoặc suy thận.