VIÊM MŨI XOANG (VIÊM XOANG) – NGUYÊN NHÂN GÂY BỆNH VÀ CÁC CÁCH PHÒNG NGỪA

Viêm mũi xoang là một trong năm bệnh khiến người bệnh phải đi khám nhiều nhất, ảnh hưởng nhiều đến khả năng lao động, học tập và làm việc. Bệnh có những đặc điểm gì? Cách điều trị và phòng ngừa bệnh thế nào? Bác sĩ CKI Lê Quốc Tú khoa Tai – Mũi – Họng của Bệnh viện Quốc tế City sẽ giải đáp các thắc mắc này.

Viêm mũi xoang là gì?

Màng niêm mạc lót trong mũi và các xoang bị nhiễm trùng, siêu vi trùng hoặc do dị ứng trở nên phù nề tăng tiết dịch, đường kính các lỗ xoang viêm trở nên càng nhỏ và dễ tắc. Mủ và dịch viêm không qua được lỗ thông gây hiện tượng ứ đọng, nhiễm trùng, đồng thời gây phù viêm niêm mạc hốc mũi.

viêm xoan

Căn nguyên của viêm mũi xoang:

Bệnh viêm mũi xoang là một trong những căn bệnh phổ biến và rất dễ phát sinh. Đặc biệt là trong điều kiện môi trường sinh hoạt hiện nay. Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ viêm mũi xoang, cũng như các phân loại của viêm mũi xoang đều liên quan chặt chẽ với nhau. BS Lê Quốc Tú tổng quát lại một số cái chung nhất như sau:

Viêm mũi xoang trong 90% viêm đường hô hấp trên do siêu vi . Chủ yếu trong bệnh cảnh viêm mũi xoang cấp, có thể tự khỏi hoặc khỏi do điều trị. Chỉ khoảng 2% trong số này diễn tiến thành viêm mũi xoang bội nhiễm.

Viêm mũi xoang do vi trùng: có liên quan chặt chẽ với các yếu tố nguy cơ của viêm mũi xoang. Các vi trùng gây bệnh 1 phần là các vi trùng thường trú tại niêm mạc mũi.

Các yếu tố nguy cơ của viêm mũi xoang:

Tắc nghẽn lỗ thông, đường thoát dịch của các xoang do bất thường giải phẫu trong mũi, polype, các loại u trong mũi, vẹo vách ngăn mũi… hay bất thường niêm mạc mũi xoang, dịch nhầy trong mũi dẫn đến ứ đọng dịch nhầy.

Do  dị ứng: Dị ứng hóa chất, thức ăn biển chất kéo dài làm niêm mạc mũi phù nề, gây bít tắc lỗ thông xoang, xoang bị bít tắc gây nhiễm trùng và viêm xoang.

Sức đề kháng kém, cơ thể không đủ sức đề kháng chống lại vi khuẩn, suy giảm miễn dịch, suy yếu niêm mạc dường hô hấp, rối loạn hệ thần kinh thực vật. Bệnh nhân viêm xoang kèm theo viêm một số bộ phận khác.

Do môi trường ô nhiễm: không khí bị ô nhiễm, bụi, khói bếp, thuốc lá, ao hồ dơ bẩn, hồ tắm không vệ sinh. Những môi trường này chứa nhiều vi khuẩn, vi khuẩn vào mũi gây viêm mũi sau đó trở thành viêm xoang...

Viêm mũi xoang do thuốc, chủ yếu các thuốc co mạch, chống nghẹt mũi sau thời gian dài lạm dụng thuốc: Naphazoline, Ephedrine….Viêm mũi xoang sau chấn thương vùng mặt hoặc do nhiễm trùng từ răng.

Những triệu chứng của bệnh Viêm mũi xoang

Theo BS Lê Quốc Tú có tất cả 5 triệu chứng chính:

Sổ mũi: nếu viêm mũi xoang do dị ứng hoặc do siêu vi sẽ chảy mũi trong nhiều. Viêm mũi xoang do vi khuẩn thì chảy mũi đục, có màu sắc, xanh, vàng. Dịch viêm từ các xoang chảy vào họng làm người bệnh ho khạc đàm nhiều vào buổi sáng.

Nghẹt mũi: có thể nghẹt 1 bên hoặc có thể nghẹt cả 2 bên. Nghẹt mũi nhiều bên, mũi có viêm xoang và vẹo vách ngăn mũi.

Đau, cảm giác nặng vùng mặt: Vùng bị nhức tùy theo xoang bị viêm như xoang hàm nhức vùng má, xoang trán nhức giữa 2 lông mày, xoang sàng trước nhức giữa 2 mắt, xoang sàng sau và xoang bướm thì nhức theo dọc đỉnh đầu. Nhức, nặng đầu ở vùng đỉnh đầu, 2 bên thái dương, chẩm, gáy.

Giảm khứu giác, mất khứu giác: Ngửi không biết mùi. Thường là viêm nặng, phù nề nhiều, mùi hương không len lỏi lên đến khe khứu giác, nơi có nhiều thần kinh khứu giác. Ngoài ra còn có các triệu chứng khác như ho, hôi miệng, nhức tai, sốt, mệt mỏi, nhức ê răng.

Các triệu chứng thường điển hình trong viêm mũi xoang cấp và mờ nhạt, không điển hình, khó phát hiện trong viêm mũi xoang mạn. Nên bệnh nhân cần các phương tiện cận lâm sàng như nội soi, X quang, CT Scan giúp chẩn đoán chính xác.

Điều trị Viêm mũi xoang như thế nào?

Viêm xoang là căn bệnh rất khó chịu, gây mệt mỏi, làm giảm khả năng học tập và làm việc của người bệnh, thậm chí nếu để bệnh nặng, có thể dẫn đến một số biến chứng như: viêm phế quản mãn tính, lao phổi giả, viêm họng mạn hay viêm dây thần kinh thị giác.

Khi nhận thấy mình có dấu hiệu của bệnh viêm xoang, cần đi thăm khám để được điều trị kịp thời đúng và đúng cách. Chẩn đoán chính xác loại viêm xoang và các tổn thương đi kèm giúp rút ngắn thời gian điều trị, cũng như chi phí, đạt được hiệu quả. Phác đồ điều trị chấm dứt nhiễm trùng, khôi phục chức năng xoang, niêm mạc mũi, giảm thời gian viêm xoang trong năm, tránh các biến chứng.

Có thể chữa trị bằng cách làm phác đồ kháng sinh phù hợp với tình trạng viêm mũi xoang do vi trùng, corticosteroids xịt mũi kháng viêm hiệu quả, đặt biệt trong viêm xoang có polype, kháng histamine H1 hiệu quả chủ yếu trong viêm mũi xoang do siêu vi, dị ứng, thuốc loãng đàm làm loãng các dịch nhầy, đặc giúp thoát dịch, các thuốc co mạch mũi, Anti-Cholinergic giảm nghẹt mũi, nước mũi hoặc xịt rửa mũi bằng dung dịch nước muối sinh lý, xông mũi hoặc thủ thuật Proezt (súc rửa xoang).

Trong trường hợp viêm xoang không đáp ứng điều trị nội khoa, bác sĩ cân nhắc điều trị ngoại khoa như: chọc rửa xoang hàm hoặc phẫu thuật nội soi mũi xoang để phục hồi chức năng của các xoang, lấy bỏ các tổn thương kèm theo như polyp mũi, nấm trong xoang, bóng khí cuống giữa chỉnh hình vách ngăn... Trường hợp viêm mũi xoang do răng, cần phải nhổ răng gây bệnh.

Bên cạnh chữa trị viêm xoang bằng y khoa, BS Lê Quốc Tú cũng khuyên bệnh nhân cần áp dụng các biện pháp chữa trị hỗ trợ tại nhà đơn giản mà hiệu quả như ăn uống đủ chất, cân bằng nghỉ ngơi, tập luyện điều độ, uống nhiều nước để cơ thể khảo mạnh và có một sức đề kháng tốt giúp cơ thể chống lại các viêm nhiễm và phục hồi nhanh chóng.

Các cách phòng ngừa bệnh Viêm mũi xoang

Để phòng ngừa bệnh Viêm xoang hiệu quả, BS Lê Quốc Tú cũng lưu ý một số điểm sau:

Nên đeo khẩu trang trước khi ra đường và làm công việc gặp nhiều bụi bặm. Giữ môi trường xung quanh luôn sạch sẽ, tránh xa khói bụi, chất thải, khói thuốc lá...Tránh hít luồng không khí lạnh, khô. Không nên để mũi đối diện trực tiếp với luồng gió của máy lạnh hoặc máy quạt khi nằm ngủ, hoặc khi ngồi làm việc. Máy lạnh nên để 27-28 độ là phù hợp. Những trường hợp thay đổi đột ngột từ quá nóng sang quá lạnh hoặc ngược lại đều có thể làm tổn thương niêm mạc mũi xoang. Cần giữ ấm khi đi ngoài trời lạnh, trời mưa, đặc biệt với những ai phải làm việc quá khuya hoặc dậy quá sớm vì đây là những thời điểm dễ bị cảm và chuyển thành viêm mũi xoang.

Khi tắm hoặc đi bơi, nếu bị nước vào tai hoặc mũi cần biết cách để cho nước ra ngoài, ví dụ nước vào tai thi có thể nghiêng đầu nhảy để nước ra ngoài sau đó lấy tăm bông lau khô. Nếu nước vào mũi thì không được xì cả 2 mũi liền, làm như vậy nước càng dễ vào trong. Hiện nay một số bể bơi ở thành phố vệ sinh kém khi chúng ta di tắm phải cẩn thận tránh để nước vào xoang, dễ gây viêm xoang. Cũng nên vệ sinh mũi thường xuyên với dung dịch nước biển.

Tránh stress như khi làm việc quá sức, lo lắng nhiều, hệ miễn dịch của cơ thể suy yếu rất dễ bị nhiễm trùng, trong đó mũi xoang dễ bị nhiễm nhất vì là cơ quan lọc không khí trước khi đưa vào cơ thể. Bệnh có thể lây lan, vì vậy không dùng chung vật dụng cá nhân với người bị viêm xoang. Khi có các triệu chứng ban đầu như hắt hơi, chảy nước mũi, tắc mũi, cần được điều trị ngay tránh trường hợp để biến thành bệnh viêm xoang.

Hỗ trợ tư vấn

Trân trọng cảm ơn quý khách! Quý khách vui lòng để lại tên và số điện thoại. Chúng tôi sẽ liên lạc cho quý khách